☰ Mundarija · Adabiyot

Ozod Sharafiddinov va Vatan haqidagi maqola

Darslar 44–45 · 2 ta dars · S. Olim, S. Ahmedov, R. Qo‘chqorov. Adabiyot, 8-sinf: darslik-majmua, 1- va 2-qism. «G‘afur G‘ulom» nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2014 (qayta ishlangan uchinchi nashr)
45

«O‘lsam ham ayrilmasman quchoqlaringdan»

Darslik: 2-qism, 102–116-betlar
MaqsadSharafiddinovning Vatan haqidagi maqolasi g‘oyalarini (Vatan tuyg‘usi, so‘z va amal, Shiroq, jadidlar, ertangi kun) tushuntirish.
Yangi so‘zlar
Vatan · homelandfidokorlik · selflessnessvatanparvarlik · patriotismjadid · Jadid (reformer of the early 20th century)
Tushuntirish

Maqola muallifning bolaligida, urush boshlangan yili teatrda eshitgan vatan she’ri xotirasi bilan boshlanadi. U Vatan tuyg‘usi insonning o‘zi bilan birga o‘sishini, Vatan esa uy va maktabdangina emas, butun jamiyatning kechasi, bugunini va ertasini ham o‘z ichiga olishini aytadi. Muallifga ko‘ra, Vatan mendan oldin va mendan keyin ham yashaydi, men esa Vatansiz yashayolmayman; shuning uchun uni sovurmay, ko‘paytirib kelajak avlodga qoldirish kerak. Vatanni sevish onani sevishga o‘xshaydi: u jar solib emas, har kuni ish va xatti-harakatda ko‘rinadi, maqtanish va «gap sotish» uni qadrsizlantiradi. Misol sifatida u qadim cho‘pon Shiroqni (yovni sahroga olib borib adashtirgan, o‘zi ham qaytmasligini bilgan, shon-sharafni o‘ylamagan) va o‘z mablag‘ini sarflab xalqni ma’rifatli qilishga intilgan jadidlarni eslaydi. Oddiy odam ham har kuni jasorat qilishi mumkin: hovlisi atrofiga daraxt ekib, yurtni obod qilishi, aytilgan fikrga ko‘ra, ham Vatanga xizmat.

Namunalar
Misol: muallif Vatan usiz ham yashay olishini, ammo o‘zi Vatansiz yashay olmasligini aytadi; bu fikr Vatanga minnatdorlik tuyg‘usini ko‘rsatadi: inson Vatandan olgan narsasiga javob qaytarishi kerak.
Misol: Shiroq va jadidlar misoli bir g‘oyani ochadi – chin vatanparvarlik pisandasiz va tamasiz bo‘ladi, yutuqlar uchun mukofot kutilmaydi.
Sinfda faoliyat

Maqolaning asosiy fikrlarini besh jumlali reja qilib yozing va har biriga o‘zingizdan bitta kundalik misol toping (masalan, daraxt ekish).

Mashq
1
Muallifga ko‘ra, «Vatan» tushunchasi nimalardan iborat?
2
Vatanni sevish nima uchun onani sevishga o‘xshatiladi?
3
Shiroq qanday qahramonlik ko‘rsatgan?
4
Nima uchun maqola «ertangi kun»ga qaratilgan, deyiladi?