«Ufq» romani va roman shakllari

Roman – katta hajmli nasriy (epik) asar: unda odam taqdiri jamiyat hayoti fonida keng ko‘rsatiladi. Hikoya va qissadan farqi – qahramonlar ko‘p bo‘ladi, voqealar esa uzoq vaqt va keng makonni qamraydi. Mavzusiga ko‘ra roman tarixiy, harbiy, zamonaviy, sarguzasht-fantastik va ijtimoiy-falsafiy bo‘lishi mumkin: masalan, «O‘tkan kunlar» tarixiy, «Quyosh qoraymas» harbiy, «Sariq devni minib» sarguzasht roman. Voqealar ko‘lami katta bo‘lsa, muallif romanni bir necha kitobga bo‘ladi. Ikki kitobli roman dilogiya, uch kitobli trilogiya, to‘rt kitobli tetralogiya deyiladi; to‘rtdan ko‘p kitobdan iborat shakl romanlar turkumi sanaladi. Trilogiyaga «Ufq», tetralogiyaga Tohir Malikning «Shaytanat»i, turkumga Romen Rollanning o‘n jildlik «Jan Kristof»i misol bo‘ladi. Epopeya esa kitoblar soniga emas, voqealar qamrovining kengligiga, ko‘p avlod taqdirini yoritishiga qarab belgilanadi; Balzakning «Insoniyat komediyasi» va Ayniyning «Qullar»i shunday asar.