Abdurauf Fitrat va uning she’rlari

«Mirrix yulduziga» she’ri 1920-yilda yozilgan deb hisoblanadi. Lirik qahramon Mirrix (Mars) yulduziga murojaat qilib, bir qator achchiq savollar beradi: bizning yerdagi kabi xo‘rlik va tubanliklar, ikkiyuzlamachilik, zulm, o‘z manfaati uchun hayot tartibini buzish va yurtga xiyonat senda ham bormi? Darslikka ko‘ra, Mirrix hamal oyining homiysi (Navro‘z, umid fasli) va shu bilan birga jang ramzi bo‘lgani uchun tanlangan. Savollar o‘lkadagi adolatsizliklarga munosabat; she’r yozilgan davrda bunday so‘zlarni aytish katta jasorat talab qilgan. «O‘gut» she’rida shoir vazmin yigitga murojaat qiladi va millat kelajagini yoshlarda ko‘radi; qisqa, keskin buyruqlar orqali uni tinimsiz harakatga, qo‘rquvni yengishga va taraqqiyot yo‘lidagi eski to‘siqlarni yo‘q qilishga chaqiradi, bu vazifani bajarmaslikni esa sharmandalik deb biladi. Darslikka ko‘ra, sarlavhadagi «o‘gut» pand-nasihat emas, ko‘proq chaqiriq va uyg‘otishni bildiradi. «Go‘zalim, bevafo gulistonim...» esa ishqiy she’r, barmoq vaznida bitilgan, lekin unda o‘xshatish, jonlantirish, istiora kabi mumtoz san’atlar ko‘p. Ayrilgan yorga qaratilgan bu murojaatda oshiq o‘tgan baxtli kunlarni eslab, hajr azobini tasvirlaydi va har band oxirida bir xil dardli savol bilan yakunlaydi. Darslik bu she’r Cho‘lponning sevgi she’rlariga hamohang ekanini ham aytadi.