ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Adabiyot

Ko‘chim; Abdulla Qahhor

Darslar 43–44 · 2 ta dars · Q. Yo‘ldoshev, B. Qosimov, V. Qodirov, J. Yo‘ldoshbekov. Adabiyot, 7-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2017 (qayta ishlangan 4-nashr)
43

Ko‘chim

Darslik: 308–310-betlar
MaqsadKo‘chim tushunchasi va uning turlari – majoz, ramz, istioraning farqini bilish.
Yangi so‘zlar
ko‘chim · transferred meaning (trope)majoz · allegory (majoz)ramz · symbol (ramz)istiora · metaphor (istiora)
Tushuntirish

Ko‘chim – so‘zning ma’nosini boshqa narsaga ko‘chirib qo‘llash, ya’ni so‘zni ko‘chma ma’noda ishlatish san’atidir. «Oltin kuz» yoki «toshbag‘ir» iboralarida kuz haqiqatan oltin emas, jigar toshdan emas, ammo bunday ifoda nutqni ta’sirchan qiladi. Ko‘chim o‘xshatishga yaqin, lekin o‘xshatishda ikki narsa ham aytiladi, ko‘chimda esa faqat bittasi ifodalanadi. Majoz – noaniqroq tushunchani ko‘pchilikka ma’lum narsalarning belgilari bilan aytish; Gulxaniy hayvonlar timsolida odamlarning xususiyatlarini ko‘rsatgan. Ramz (timsol) – mavhum sifatni shu sifatga ega narsa orqali ifodalash: mumtoz adabiyotda may – hayot, gul – ma’shuqa, burgut – mag‘rurlik, chumoli – mehnatsevarlik ramzi. Istiora esa qisqargan o‘xshatish bo‘lib, unda tashqi o‘xshashdan ko‘ra ichki mantiqiy bog‘liqlik muhim.

hayvontimsolidaodamxususiyatiMajozmay – hayotgul –ma’shuqaRamzqisqargano‘xshatishIstioraKo‘chim
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Multfilmda gapiruvchi ayiq yoki quyon bolalarning odatlarini aks ettiradi: biz kulamiz-u, o‘zimizni taniymiz. Ko‘chma ma’no kamchilikni xafa qilmasdan ko‘rsatish imkonini beradi.

Kim ishlatadi

Karikaturachilar, bolalar yozuvchilari va reklamachilar hayvonlar yoki narsalar orqali odamlar xatti-harakatini ko‘rsatadi.

Bugun sinab ko‘ring

Bir kundalik odatni (kech uxlash, shoshilish) hayvon yoki narsa obrazi bilan ikki gapda ifodalab ko‘ring.

Namunalar
Misol: Gulxaniyning «Toshbaqa bilan chayon» asarida hayvonlar odamlarga xos xususiyatlarni ko‘rsatadi – bu majoz.
Misol: Cho‘lponning «Binafsha» she’rida «ko‘kragim» – «Vatan» ma’nosida ko‘chadi, «erk yeri» – ozod yurt ma’nosida – bu istiora.
Sinfda faoliyat

«Chumoli», «burgut», «gul», «may» so‘zlarining ramziy ma’nolarini jadvalga yozing.

Mashq
1
Ko‘chim nima?
2
Ko‘chim o‘xshatishdan nimasi bilan farq qiladi?
3
Majozga misol keltiring.
4
Istiora nima?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliIpak yo‘li vaqt chizig‘iHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →