17
Roman va uning turlari
Darslik: 78–79-betlar
MaqsadRoman janrini va uning dilogiya, trilogiya, tetralogiya turlarini ajratish.
Yangi so‘zlar
roman · noveldilogiya · dilogy (two books)trilogiya · trilogy (three books)tetralogiya · tetralogy (four books)
Tushuntirish
Roman nasrda yoziladi, hayotni keng qamrab oladi, uning voqea tarmoqlari ko‘p va hajmi katta bo‘lgani bilan hikoya va qissadan farq qiladi. Katta romanlar bir necha kitobdan iborat bo‘lishi mumkin: ikki kitobli asar dilogiya, uch kitobli trilogiya, to‘rt kitobli tetralogiya deyiladi. Masalan, Said Ahmadning «Ufq» asari uch romandan iborat trilogiya, Muhammad Alining «Ulug‘ saltanat» esa to‘rt romandan iborat tetralogiyadir. Kitoblar qancha bo‘lmasin, ularni bog‘lovchi ichki birlik – barcha qismlarda qatnashadigan qahramon yoki umumiy taqdir bo‘ladi.
Namunalar
Misol: bir kitobli, bir qahramonning bir yillik hayoti haqida katta bo‘lmagan nasriy asar – qissa; bir necha avlod hayoti va ko‘p tarmoqli voqealar – roman.
Misol: 3 kitobli «Ufq» – trilogiya, chunki «tri» uchni bildiradi.
Sinfda faoliyat
Quyidagilarni turiga ajrating: «Ufq» (3 roman), «Ulug‘ saltanat» (4 roman), «Farg‘ona tong otguncha» (2 kitob).
Mashq
1
Roman hikoyadan nimasi bilan farq qiladi?
Hayotni keng qamrab oladi, voqea tarmoqlari ko‘p, hajmi katta.
2
Dilogiya necha kitobdan iborat?
Ikki kitobdan.
3
«Ufq» qaysi turdagi asar?
Trilogiya (uch roman).
4
Nima uchun bir necha kitobli roman bir asar hisoblanadi?
Chunki kitoblarni umumiy qahramon yoki taqdir bog‘lab turadi.