ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Adabiyot

«Mardlik afsonasi». Ballada

Darslar 8–9 · 2 ta dars · Q. Yo‘ldoshev, B. Qosimov, V. Qodirov, J. Yo‘ldoshbekov. Adabiyot, 7-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2017 (qayta ishlangan 4-nashr)
8

Shuhrat: «Mardlik afsonasi»

Darslik: 32–37-betlar
MaqsadShuhratning «Mardlik afsonasi» balladasi syujeti va g‘oyasini tushunish.
Yangi so‘zlar
afsona · legendbosqinchi · invaderlashkar · armyjasorat · courage
Tushuntirish

«Mardlik afsonasi» – qadimgi massagetlar malikasi To‘maris haqidagi ballada. Fors hukmdori Kayxusrav hiyla bilan Amudaryodan o‘tib, bosqin boshlaydi va yurt ayanchli ahvolga tushadi. To‘maris xalqni kurashga chorlaydi, el esa uni boshchi bo‘lishga chaqiradi va u «elim ne desa, shu qonun» deb rozi bo‘ladi. U qo‘shin boshlab, forslarni yengadi; yakkama-yakka olishuvdan qochgan Kayxusravni quvib yetib, o‘z qo‘li bilan jazolaydi. Yog‘ingarchilik zaminni poklaydi, dehqon yana omochga qo‘l uzatadi. Shoir o‘z mehrini To‘marisga ochiq bildiradi, bosqinchiga esa nafratini yashirmaydi. Bu voqea tarixiy afsona bo‘lib, manbalarda tafsilotlar turlicha beriladi.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinf teatr to‘garagi qadimgi voqeani sahnalashtirmoqchi. Bolalar voqeani o‘zgartirmay, bugungi tomoshabinga tushunarli bo‘lishi uchun nimani ta’kidlashni muhokama qiladi. Yozuvchi ham tarixiy voqeaga o‘z davrining orzu-dardini qo‘shadi.

Kim ishlatadi

Tarixchilar o‘tmishni o‘rganadi, yozuvchilar uni jonlantiradi, kino va teatr ijodkorlari tarixiy voqeani ko‘rsatadi.

Bugun sinab ko‘ring

Eslab qolgan bir tarixiy voqeani o‘z so‘zlaringiz bilan ikki gapda aytib bering va nega muhim ekanini qo‘shing.

Namunalar
Misol: To‘marisning xalq ovoziga quloq solishi uni oddiy hukmdordan ko‘ra yetakchi sifatida ko‘rsatadi.
Misol: oxirgi lavhada yomg‘ir va omoch – urushdan keyingi tinch hayotning qaytishi.
Sinfda faoliyat

Tarix darsida To‘maris haqida o‘qiganlaringizni balladadagi tasvir bilan solishtirib, bitta o‘xshashlik va bitta farqni ayting.

Mashq
1
Balladada kim bosqin boshlaydi?
2
To‘maris urushni qanday yutadi?
3
Oxirgi lavhada dehqon nima qiladi?
4
Muallif o‘z his-tuyg‘usini qanday bildiradi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliTosh qatlamlarini o‘qishHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →