ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Adabiyot

Tashbih, tanosub, irsoli masal. Jahon Otin Uvaysiy

Darslar 28–29 · 2 ta dars · Q. Yo‘ldoshev, B. Qosimov, V. Qodirov, J. Yo‘ldoshbekov. Adabiyot, 7-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2017 (qayta ishlangan 4-nashr)
28

Tashbih, tanosub, irsoli masal san’atlari

Darslik: 220–222-betlar
MaqsadTashbih, tanosub va irsoli masal san’atlarini ajratish.
Yangi so‘zlar
tashbih (o‘xshatish) · tashbih, similetanosub · tanosub, harmony of related wordsirsoli masal · irsoli masal, citing a proverbasos · ground (basis) of comparison
Tushuntirish

Tashbih – ikki narsani bir-biriga o‘xshatish. U to‘rt unsurdan iborat bo‘lishi mumkin: o‘xshamish (nima o‘xshatilmoqda), o‘xshatilmish (nimaga), asos (nimasi bilan) va vosita (-dek yoki «kabi» singari belgi). Hamma unsur kerak emas: o‘xshamish va o‘xshatilmish qolsa – mutlaq tashbih, faqat o‘xshatilmish qolsa – kinoya tashbih. Tanosub – ma’no jihatdan bir-biriga aloqador so‘zlarni yonma-yon ishlatish, masalan, shoh, hokim, mulk so‘zlari hokimiyat tushunchasini hosil qiladi. Irsoli masal – fikrni isbotlash uchun asarda maqol keltirish; «Sab’ai sayyor»da Jobirning quduqqa tushishiga mos maqol keltirilgan.

UnsurVazifasiBizning misol
o‘xshamishnima o‘xshatilmoqdaqor
o‘xshatilmishnimagapaxta
asosnimasi bilanoqlik
vosita-dek, kabi-dek
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Bola do‘stini «shamoldek yuguradi» desa, bu o‘xshatish. Ma’nodosh so‘zlar gapga mos tushsa, bayon jonli bo‘ladi. Bunday san’atlar kundalik nutqni ham boyitadi.

Kim ishlatadi

Reklama matni yozuvchilar, nutq yozuvchilari va hikoya muallifleri o‘xshatish va ohangdosh so‘zlardan foydalanadi.

Bugun sinab ko‘ring

Atrofingizdagi bir narsani o‘xshatish yordamida ikki gapda tasvirlang.

Namunalar
Misol: «Bolaning ko‘zlari yulduzdek porladi» – o‘xshamish: ko‘zlar, o‘xshatilmish: yulduz, asos: porlash, vosita: -dek.
Misol: «maktab, dars, kitob, daftar, o‘quvchi» so‘zlari ta’lim tushunchasini hosil qiladi – tanosub.
Sinfda faoliyat

O‘zingiz uchta tashbih tuzing: bittasida to‘rt unsur, bittasida ikkitasi bo‘lsin.

Mashq
1
Tashbihning to‘rt unsurini ayting.
2
Kinoya tashbihda nima qoladi?
3
«Shoh, hokim, mulk» so‘zlari qaysi san’atni hosil qiladi?
4
Irsoli masal nega kerak?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBahor qachon boshlanadi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →