Tashbih, tanosub, irsoli masal san’atlari
Tashbih – ikki narsani bir-biriga o‘xshatish. U to‘rt unsurdan iborat bo‘lishi mumkin: o‘xshamish (nima o‘xshatilmoqda), o‘xshatilmish (nimaga), asos (nimasi bilan) va vosita (-dek yoki «kabi» singari belgi). Hamma unsur kerak emas: o‘xshamish va o‘xshatilmish qolsa – mutlaq tashbih, faqat o‘xshatilmish qolsa – kinoya tashbih. Tanosub – ma’no jihatdan bir-biriga aloqador so‘zlarni yonma-yon ishlatish, masalan, shoh, hokim, mulk so‘zlari hokimiyat tushunchasini hosil qiladi. Irsoli masal – fikrni isbotlash uchun asarda maqol keltirish; «Sab’ai sayyor»da Jobirning quduqqa tushishiga mos maqol keltirilgan.
| Unsur | Vazifasi | Bizning misol |
|---|---|---|
| o‘xshamish | nima o‘xshatilmoqda | qor |
| o‘xshatilmish | nimaga | paxta |
| asos | nimasi bilan | oqlik |
| vosita | -dek, kabi | -dek |
Bola do‘stini «shamoldek yuguradi» desa, bu o‘xshatish. Ma’nodosh so‘zlar gapga mos tushsa, bayon jonli bo‘ladi. Bunday san’atlar kundalik nutqni ham boyitadi.
Reklama matni yozuvchilar, nutq yozuvchilari va hikoya muallifleri o‘xshatish va ohangdosh so‘zlardan foydalanadi.
Atrofingizdagi bir narsani o‘xshatish yordamida ikki gapda tasvirlang.
O‘zingiz uchta tashbih tuzing: bittasida to‘rt unsur, bittasida ikkitasi bo‘lsin.