☰ Mundarija · Adabiyot

Abdulla Qahhor: «O‘g‘ri»

Darslar 45 · 1 ta dars · Q. Yo‘ldoshev, B. Qosimov, V. Qodirov, J. Yo‘ldoshbekov. Adabiyot, 7-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2017 (qayta ishlangan 4-nashr)
45

Abdulla Qahhor: «O‘g‘ri»

Darslik: 312–315-betlar
MaqsadAbdulla Qahhorning «O‘g‘ri» hikoyasi mazmunini va ma’nosini tushunish.
Yangi so‘zlar
ellikboshi · ellikboshi (local officer)amin · amin (official)pristav · pristav (police chief)epigraf · epigraph
Tushuntirish

Hikoyaga Qahhor xalq maqolini epigraf qilib olgan. Voqea keksa Qobil bobo atrofida kechadi: uning yagona ola ho‘kizi o‘g‘ri tomonidan og‘il devori teshilib, o‘g‘irlab ketiladi. Og‘ilni ko‘rgan ellikboshi ho‘kiz topilishini va’da qiladi, Qobil bobo esa uning ko‘ngli uchun hamyonidagi bor pulini beradi. Keyin chol aminga, so‘ng pristavga boradi: aminga yana pul beradi; pristavga yo‘l topish uchun qo‘shnilar yig‘gan tuxum va o‘z tovuqlarini tilmochga beradi, pristavning o‘zi ham tovuq va uch so‘m pul oladi. Kampir ham ho‘kizni topish umidida duoxonga borib, don va ip eltadi. Hech kim ish qilmaydi, har bir amaldor Qobil bobani keyingisiga jo‘natadi, oxiri ishni yana ellikboshiga qaytaradi. Ellikboshi endi unga «siz»lab gapirib, o‘z qaynatasi paxtafurush Egamberdiga olib boradi; u cholga ikkita ho‘kiz beradi, lekin «kichkina» sharti borligini aytadi – u qanday shart ekanini chol faqat kuzda biladi. Shunday qilib, hikoyada asl «o‘g‘rilar» – xalqdan pul olib turgan amaldorlar ekani ko‘rinadi.

Namunalar
Misol: dastlab ellikboshi cholni «sen» deb, oxirida «siz» deb chaqiradi – munosabat o‘zgarishi.
Misol: ho‘kiz qaytmaydi, aksincha, chol yana qarzdor bo‘ladi – bu hikoyaning achchiq ma’nosi.
Sinfda faoliyat

Qobil bobo yurgan amaldorlarni tartib bilan yozing va har biriga nima berilganini ayting.

Mashq
1
Qobil bobodan nima o‘g‘irlangan?
2
Pristavga nimalar eltilgan?
3
Oxirida ellikboshi cholni kimga olib boradi?
4
Hikoyada «o‘g‘ri»lar kimlar?