1
Badiiy so‘z qudrati
Darslik: 3–13-betlar
MaqsadAdabiyotni so‘z san’ati sifatida tushunish, badiiy obraz va adabiyot turlarini ajratish.
Yangi so‘zlar
so‘z san’ati · art of the wordbadiiy obraz · artistic imageog‘zaki adabiyot · oral literatureyozma adabiyot · written literature
Tushuntirish
Adabiyot – so‘z orqali yaratiladigan san’at. Fan dunyoni mantiq va isbot bilan tushuntiradi, san’at esa his-tuyg‘u orqali ruhiy haqiqatni ko‘rsatadi. Yozuvchi hayotdagi manzarani o‘z fikri va hissi bilan to‘ldirib tasvirlaydi; bunday jonli tasvir badiiy obraz deyiladi. Adabiyot og‘zaki (xalq og‘zaki ijodi) va yozma shaklda yashaydi. Asarlar uch katta turga bo‘linadi: lirik (his-kechinma), epik (voqea hikoyasi) va dramatik (sahnada ijro uchun yozilgan).
Namunalar
Misol: «Yomg‘ir yog‘di» – oddiy xabar; shoir uni «osmon yig‘lab yubordi» desa, bu badiiy obraz bo‘ladi.
Misol: his-tuyg‘u haqidagi qisqa she’r – lirika; bosh qahramon sarguzashti hikoya qilinsa – epika; sahnada suhbat bilan yozilsa – dramatik tur.
Sinfda faoliyat
O‘zingiz yoqtirgan bir asarni eslang va uning lirik, epik yoki dramatik turga mansubligini bir jumlada asoslang.
Mashq
1
Adabiyot fandan nimasi bilan farq qiladi?
Adabiyot his-tuyg‘u orqali, fan mantiq va isbot orqali haqiqatni ko‘rsatadi.
2
Badiiy obraz nima?
Ijodkorning fikri va hissi singdirilgan jonli hayot tasviri.
3
Adabiyotning uch turini ayting.
Lirik, epik va dramatik.
4
Nega so‘z «san’at» bo‘la oladi?
Chunki so‘z orqali go‘zallik va his-tuyg‘u yaratiladi, tasvir esa kitobxon qalbiga ta’sir qiladi.