ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Adabiyot

Qofiya va radif. Zavqiy

Darslar 33–34 · 2 ta dars · Q. Yo‘ldoshev, B. Qosimov, V. Qodirov, J. Yo‘ldoshbekov. Adabiyot, 7-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2017 (qayta ishlangan 4-nashr)
33

Qofiya va radif

Darslik: 230–231-betlar
MaqsadQofiya, raviy va radifni ajratish.
Yangi so‘zlar
qofiya · rhymeraviy · raviy, anchor sound of a rhymeradif · radif, repeated word(s) after the rhymemuqayyad qofiya · muqayyad (closed) rhyme
Tushuntirish

Qofiya – she’r musiqiyligini ta’minlovchi, ohangdosh so‘zlarning uyg‘unligi. Ohangdoshlikni qofiyadosh so‘zlardagi raviy – tirgak tovush (unli yoki undosh) hosil qiladi; raviy qofiyadosh so‘zlarda qat’iy bir o‘rinda keladi. Raviy bilan tugagan qofiya muqayyad, raviydan keyin harflar kelgan qofiya mutlaq deyiladi. Uzun unlilargina raviy bo‘la oladi, shu sabab «lola – piyola»da raviy «l» undoshidir, «a» emas. Qofiyadosh so‘zlardan so‘ng har safar aynan qaytariladigan so‘z yoki so‘z birikmasi radif deb ataladi, masalan, «sog‘indim» yoki uch so‘zdan iborat «aylamakni mendin o‘rgandi».

TushunchaMa’nosi
qofiyaohangdosh so‘zlar uyg‘unligi
raviyqofiyadosh so‘zlardagi tirgak tovush
radifqofiyadan keyin aynan takrorlanadigan so‘z
atog‘abog‘byo‘lbqo‘l

juft qofiya (a-a-b-b)

Qofiyadosh so‘zlar bir xil tovushlar bilan tugaydi (harf bir xil — qofiya bir xil)

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sport muxlislari qisqa va ohangdosh chaqiriqlarni takrorlab, jamoani rag‘batlantiradi. Qofiya va takror gapni eslab qolishni osonlashtiradi.

Kim ishlatadi

Shiorlar yozuvchilar, qo‘shiq matni muallifleri va reklama yaratuvchilar ohangdoshlik va takrordan foydalanadi.

Bugun sinab ko‘ring

Sinfingiz yoki do‘stlaringiz uchun ikki qatorli ohangdosh shior o‘ylab toping.

Namunalar
Misol: «kitob – javob» qofiyasida «b» – raviy; «kitob bilan – javob bilan»da esa «bilan» – radif.
raviyga qarab
Muqayyad qofiyaMutlaq qofiya
raviy bilan tugaydiraviydan keyin harflar keladi
Misol: «yo‘l – qo‘l»da raviy «l», qofiya raviy bilan tugagani uchun muqayyad.
Sinfda faoliyat

«ko‘ngil – dil» juftligidagi raviyni toping va qofiya turini ayting.

Mashq
1
Raviy nima?
2
Radif nima va u qaerda keladi?
3
«lola – piyola»da raviy qaysi tovush?
4
Muqayyad va mutlaq qofiya farqi nimada?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYomg‘ir plashi uchun mato tanlashHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →