Qofiya va radif
Qofiya – she’r musiqiyligini ta’minlovchi, ohangdosh so‘zlarning uyg‘unligi. Ohangdoshlikni qofiyadosh so‘zlardagi raviy – tirgak tovush (unli yoki undosh) hosil qiladi; raviy qofiyadosh so‘zlarda qat’iy bir o‘rinda keladi. Raviy bilan tugagan qofiya muqayyad, raviydan keyin harflar kelgan qofiya mutlaq deyiladi. Uzun unlilargina raviy bo‘la oladi, shu sabab «lola – piyola»da raviy «l» undoshidir, «a» emas. Qofiyadosh so‘zlardan so‘ng har safar aynan qaytariladigan so‘z yoki so‘z birikmasi radif deb ataladi, masalan, «sog‘indim» yoki uch so‘zdan iborat «aylamakni mendin o‘rgandi».
| Tushuncha | Ma’nosi |
|---|---|
| qofiya | ohangdosh so‘zlar uyg‘unligi |
| raviy | qofiyadosh so‘zlardagi tirgak tovush |
| radif | qofiyadan keyin aynan takrorlanadigan so‘z |
juft qofiya (a-a-b-b)
Qofiyadosh so‘zlar bir xil tovushlar bilan tugaydi (harf bir xil — qofiya bir xil)
Sport muxlislari qisqa va ohangdosh chaqiriqlarni takrorlab, jamoani rag‘batlantiradi. Qofiya va takror gapni eslab qolishni osonlashtiradi.
Shiorlar yozuvchilar, qo‘shiq matni muallifleri va reklama yaratuvchilar ohangdoshlik va takrordan foydalanadi.
Sinfingiz yoki do‘stlaringiz uchun ikki qatorli ohangdosh shior o‘ylab toping.
| Muqayyad qofiya | Mutlaq qofiya |
|---|---|
| raviy bilan tugaydi | raviydan keyin harflar keladi |
«ko‘ngil – dil» juftligidagi raviyni toping va qofiya turini ayting.