☰ Mundarija · Adabiyot

«Sab’ai sayyor» dostoni

Darslar 27 · 1 ta dars · Q. Yo‘ldoshev, B. Qosimov, V. Qodirov, J. Yo‘ldoshbekov. Adabiyot, 7-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2017 (qayta ishlangan 4-nashr)
27

«Sab’ai sayyor» dostoni

Darslik: 173–219-betlar
Maqsad«Sab’ai sayyor» dostonidan parcha syujeti va qahramonlarini tushunish.
Yangi so‘zlar
bayt · couplet (two lines)qaroqchi · pirate, robbertutqun · captivemusofir · traveller, stranger
Tushuntirish

«Sab’ai sayyor» – Navoiy «Xamsa»sining to‘rtinchi dostoni. Parcha «Beshinchi iqlim yo‘lidan kelgan musofirning dostonorolig‘i» deb ataladi va baytlar bilan yozilgan. Adanlik zolim qaroqchi Jobir dengiz va orollarda talonchilik qiladi, xazinasini orolda saqlaydi. Bihishtsaro shohi Navdarning go‘zal qizi Mehrni dovul olib ketib, Jobir qo‘liga tushiradi; Mehr nilufarrang kiyimda Jobirning bog‘ida g‘amgin yuradi. Yaman shohi Nu’monning o‘g‘li Suhayl – Mehrning kuyovi – to‘yga yo‘lga chiqadi, ammo bo‘ron uni Jobirga duch qiladi: Jobir hiyla bilan uning kemasini teshib, Suhaylni bog‘lab quduqqa tashlaydi. Navdar va Nu’mon ham ketma-ket Jobirning qo‘liga tushadi. Oxirida Mehr Suhaylni yashirincha ozod qiladi, u Jobir bilan olishib, uni quduqqa tashlaydi, mahbuslar ozod bo‘ladi va Mehr bilan Suhayl visolga yetadi.

Namunalar
Misol: parcha oxirida Navoiy «boshqaga choh qazigan o‘zi unga tushadi» mazmunidagi hikmatni keltiradi – Jobir ham o‘zi boshqalarni tashlagan chohga tushadi.
Misol: Mehrning nilufarrang libosi – uning pokligi va g‘amgin go‘zalligi belgisi.
Sinfda faoliyat

Parchani to‘rt bo‘limga ajrating (Jobir – Mehr – Suhayl – ozodlik) va har biriga bitta jumla yozing.

Mashq
1
Jobir kim va qayerlik?
2
Mehr kimning qizi, unga kim unashtirilgan?
3
Suhaylni Jobir qayerga tashlaydi?
4
Mehr Suhaylni qanday qutqaradi va oxirida Jobir nima bo‘ladi?