4
Adabiyot – tarbiya vositasi
Darslik: 20–21-betlar
MaqsadBadiiy adabiyotning inson tarbiyasidagi o‘rnini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
adab · good conduct, manners (Arabic)tarbiya · upbringinghamdardlik · empathy, sympathyruhiy tozarish · spiritual purification
Tushuntirish
«Adabiyot» so‘zi arabcha «adab» so‘ziga borib taqaladi. Badiiy asar o‘qilganda inson hayot, odamlar va o‘zi haqida chuqurroq tushuncha oladi. Yaxshilik va yomonlikning oqibati tasvirlangan o‘rinlar kitobxonni yomon ishdan tiyilishga, ezgu maqsad sari yurishga undaydi. Qahramonlarning quvonchi va qayg‘usini his qilgan o‘quvchida hamdardlik tuyg‘usi o‘sadi. Shunday qilib, adabiyot o‘quvchining his-tuyg‘usini nozik qiladi va qalbini poklaydi.
Namunalar
Misol: qahramon xatosi uchun afsuslansa, o‘quvchi ham o‘zining shunga o‘xshash xatosidan saboq oladi.
Misol: begona yurtdagi bola taqdirini o‘qib, ko‘nglingiz siqilsa – bu hamdardlik.
Sinfda faoliyat
Yaqinda o‘qigan asaringizdan olgan bitta saboqni bir jumlada yozing.
Mashq
1
«Adabiyot» so‘zi qaysi so‘zdan olingan?
Arabcha «adab» so‘zidan.
2
Adabiyot hamdardlikni qanday o‘stiradi?
Qahramonlarning quvonch va qayg‘usini his qildirib.
3
Yaxshilik va yomonlik oqibati tasvirlansa, o‘quvchiga qanday ta’sir qiladi?
Yomonlikdan tiyilishga va ezgulikka intilishga undaydi.
4
Nega badiiy asarni faqat «vaqt o‘tkazish» uchun o‘qish kamlik qiladi?
Chunki adabiyot hayotni va insonni anglashga, qalbni tarbiyalashga ham xizmat qiladi.