30
Uvaysiy g‘azallari
Darslik: 225–227-betlar
MaqsadUvaysiyning «Uvaysiyman» va «Sog‘indim» g‘azallari mazmunini tushunish.
Yangi so‘zlar
g‘azal · ghazal, lyric poem of coupletsbayt · couplethasbi hol · hasbi hol, poem about one’s own statesog‘inch · longing
Tushuntirish
«Uvaysiyman» g‘azalida shoira o‘zini mehnat va alamlarga mubtalo, dard ahliga oshno kishi sifatida tasvirlaydi. U dunyodan vafo topolmaganini aytib, dilni dunyo bog‘lanishlaridan uzib, Xudoga bog‘lashga chaqiradi va zohid bilan bahslashadi. «Sog‘indim» g‘azali esa hasbi hol: onaning farzandiga bo‘lgan sog‘inchi tasvirlanadi. Ona o‘zini musofir va g‘arib deb biladi, o‘g‘lini «shohi davron», «davlatli sulton» deb ataydi, uning yo‘liga ko‘z tikib kutadi. Kitobga ko‘ra, bu g‘azalda shoira taqdiridagi farzand bilan ayriliq izi seziladi.
Namunalar
Misol: ona o‘g‘lini «sulton» desa, bu uning ko‘zidagi eng aziz kishi ekanini bildiradi.
Misol: «ko‘z tikib kutish» – sog‘inchning jismoniy ifodasi: ona yo‘ldan ko‘z uzmaydi.
Sinfda faoliyat
O‘zingiz sog‘ingan kishi uchun «sulton» kabi bir majoziy nom tanlang va nega shunday atashingizni yozing.
Mashq
1
«Sog‘indim» g‘azali qanday turdagi she’r?
Hasbi hol – shoira o‘z holini yozgan she’r.
2
Onaning farzandini nima deb ataydi?
«Shohi davron», «davlatli sulton».
3
«Uvaysiyman»da shoira dilga nimani buyuradi?
Dunyo bog‘lanishlaridan uzilib, Xudo sari bog‘lanishni.
4
Nega bu g‘azal onalarga yaqin?
Chunki unda farzand sog‘inchi, intizor kutish va mehr samimiy ifodalangan.