Darslar 16 · 1 ta dars · Q. Yo‘ldoshev, B. Qosimov, V. Qodirov, J. Yo‘ldoshbekov. Adabiyot, 7-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2017 (qayta ishlangan 4-nashr)
16
Mirmuhsin: «Me’mor» romanidan parcha
Darslik: 58–77-betlar
Maqsad«Me’mor» romanidan parcha mazmunini, qahramonlar xarakterini va g‘oyasini tushunish.
Parcha Temuriylar davrida, Shohrux zamonida o‘tadi. Me’mor Najmiddin Buxoriyning yolg‘iz o‘g‘li Nizomiddin Shohruxga qarshi suiqasdda ishtirok etgani uchun qatl etilgach, me’mor rafiqasi Ma’suma beka va qizi Badia bilan Hirotdan ona shahri Buxoroga qaytadi. Ular bilan shogirdlari Zulfiqor va Zavrak, aravakash Horunbek hamda boy o‘g‘li G‘avvos Muhammad bor. Cho‘lda qo‘rqib ketgan G‘avvos orqaga qaytmoqchi bo‘ladi, ammo bo‘rondan so‘ng daryodan suv olib kelib va yo‘lda ilonni o‘ldirib, o‘z nomini oqlaydi. Bo‘ron paytida me’mor girdibodlar orasida buyuk qasr ko‘rinishini ko‘rib, uni daftariga chizadi; sol bilan Jayhundan o‘tib, Movarounnahrga yetadilar.
Namunalar
Misol: G‘avvos avval qo‘rqoq, keyin jasur bo‘lib o‘zgaradi – qahramon xarakteri voqealar ichida ochiladi.
Misol: me’mor g‘amga botgan paytda ham ijod xayolidan qolmaydi – bu uning ijodkorligini ko‘rsatadi.
Sinfda faoliyat
G‘avvos Muhammadning parchadagi o‘zgarishini ikki bosqichda (avval, keyin) ikki jumla bilan ayting.
Mashq
1
Me’mor nima uchun Hirotdan ketadi?
Yolg‘iz o‘g‘li Nizomiddin Shohruxga qarshi suiqastda qatnashgani uchun qatl etilgan, shuning uchun u Buxoroga qaytadi.
2
Me’mor bilan kimlar birga yo‘lga chiqadi?
Rafiqasi, qizi Badia, shogirdlar Zulfiqor va Zavrak, aravakash Horunbek va G‘avvos Muhammad.
3
Bo‘ron paytida me’mor nimani ko‘radi?
Girdibodlar orasida ulkan qasr ko‘rinishini; uni daftarga chizadi.
4
G‘avvos o‘z nomini qanday oqlaydi?
Qo‘rqoqligidan so‘ng jasorat bilan suv keltiradi va ilonni o‘ldiradi.