ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Adabiyot

Abdulla Qahhor va «Bemor»

Darslar 13–14 · 2 ta dars · S. Ahmedov, R. Qo‘chqorov, Sh. Rizayev. Adabiyot 6-sinf, 1–2-qismlar. «Ma’naviyat», 2017 (4-nashr)
14

«Bemor» hikoyasi

Darslik: 1-qism, 111–117-betlar
Maqsad«Bemor» hikoyasining mazmuni, qahramonlari va ijtimoiy g‘oyasini tahlil qilish.
Yangi so‘zlar
ma’rifat · enlightenment, educationxurofot · superstitionjadidlar · Jadids (reformers)ijtimoiy muammo · social problem
Tushuntirish

«Bemor» (1936) hikoyasida Sotiboldining xotini og‘ir kasal. Uni davolash o‘rniga qishloqdagi turli «davolovchilar» xurofiy usullarni qo‘llaydi: bir kishi qon oladi, baxshi doira bilan dam soladi, boshqa ayol uni tol tayoq bilan uradi, «chilyosin» ushlanadi. Ularning hech biri yordam bermaydi. To‘rt yoshli qizcha esa ertalab onasi uchun ibodat qiladi. Ayol tong paytida vafot etadi, qizcha esa bundan bexabar ibodatini davom ettiradi. Boy Abdug‘aniboy ham yordam bermaydi: shifokorga to‘lanadigan yigirma besh so‘mni topish Sotiboldiga imkonsiz edi. Hikoyada kasal faqat ayol emas, butun jamiyat — jaholat, xurofot va qashshoqlik kasalligiga chalingan. Jadidlar aynan shu sababli ma’rifat uchun kurashgan. Yozuvchi og‘ir voqeani bo‘rttirmay, sokin ohangda aytadi va shu bilan o‘quvchiga kuchli ta’sir qiladi.

12345Kulminatsiya (avj nuqta)

Kulminatsiya (avj nuqta)

Uchurtma eski yong‘oq daraxtining uchiga ilinadi: Sardor chiqadimi yoki yordam so‘raydimi?

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

O‘quvchi telefonida «bu usul har qanday yo‘talni davolaydi» degan xabarni ko‘radi. U xabarni maktab hamshirasiga ko‘rsatadi. Hamshira usul ishonchli emasligini tushuntiradi va xabarni boshqalarga yubormaslikni maslahat beradi.

Kim ishlatadi

Shifokor bemorga bilimga tayanib yordam beradi, salomatlik haqida yozuvchi jurnalist maslahatni mutaxassisdan tekshiradi, hamshira sog‘lom odatlarni o‘rgatadi.

Bugun sinab ko‘ring

Salomatlik haqida biror maslahatni eshitsangiz, «Kim aytdi va qayerdan biladi?» deb so‘rang, so‘ng ishonchli kattadan so‘rab ko‘ring.

Namunalar
Misol — g‘oya: «Jaholat va qashshoqlik jamiyatni kasal qiladi» — shuning uchun hikoya nomi bir kishining emas, butun jamiyat dardiga ham ishora qiladi.
Misol — tasvir: qizchaning duosi va onasining o‘limi yonma-yon berilishi o‘quvchi qalbini larzaga soladi (qarshilantirish).
Sinfda faoliyat

«Aybdor kim?»: sinf muhokama qiladi — ayol vafotida kim va nima aybdor (xurofot, qashshoqlik, boy, jaholat)? Har bir fikr hikoyadagi voqea bilan asoslanadi.

Mashq
1
«Bemor»da kim kasal?
2
Nima uchun Sotiboldi shifokorga murojaat qila olmaydi?
3
Qizchaning duosi nimani ko‘rsatadi?
4
Nima uchun hikoyadagi «kasallik» butun jamiyatga tegishli deyiladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliAziz bayrami uchun dinamometrHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →