«Bemor» hikoyasi
«Bemor» (1936) hikoyasida Sotiboldining xotini og‘ir kasal. Uni davolash o‘rniga qishloqdagi turli «davolovchilar» xurofiy usullarni qo‘llaydi: bir kishi qon oladi, baxshi doira bilan dam soladi, boshqa ayol uni tol tayoq bilan uradi, «chilyosin» ushlanadi. Ularning hech biri yordam bermaydi. To‘rt yoshli qizcha esa ertalab onasi uchun ibodat qiladi. Ayol tong paytida vafot etadi, qizcha esa bundan bexabar ibodatini davom ettiradi. Boy Abdug‘aniboy ham yordam bermaydi: shifokorga to‘lanadigan yigirma besh so‘mni topish Sotiboldiga imkonsiz edi. Hikoyada kasal faqat ayol emas, butun jamiyat — jaholat, xurofot va qashshoqlik kasalligiga chalingan. Jadidlar aynan shu sababli ma’rifat uchun kurashgan. Yozuvchi og‘ir voqeani bo‘rttirmay, sokin ohangda aytadi va shu bilan o‘quvchiga kuchli ta’sir qiladi.
«Aybdor kim?»: sinf muhokama qiladi — ayol vafotida kim va nima aybdor (xurofot, qashshoqlik, boy, jaholat)? Har bir fikr hikoyadagi voqea bilan asoslanadi.