ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Adabiyot

Erkin Vohidov va «O‘zbegim»

Darslar 17–18 · 2 ta dars · S. Ahmedov, R. Qo‘chqorov, Sh. Rizayev. Adabiyot 6-sinf, 1–2-qismlar. «Ma’naviyat», 2017 (4-nashr)
18

«O‘zbegim» qasidasi

Darslik: 1-qism, 138–146-betlar
Maqsad«O‘zbegim» qasidasining mazmunini va qasida janrining xususiyatlarini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
qasida · qasida (praise poem)madh · praisetarixiy shaxs · historical figurema’rifatli xalq · enlightened people
Tushuntirish

Qasida — an’anaga ko‘ra podshohlar yoki ulug‘ kishilarni madh etuvchi she’riy janr. Erkin Vohidov «O‘zbegim» qasidasida bu an’anani o‘zgartirib, shoh o‘rniga butun xalqni ulug‘laydi. Shoir o‘zbek xalqining uzoq tarixini sanaydi: Afrosiyob davri, Urxun bitiklari, Beruniy, Xorazmiy, Forobiy kabi allomalar, bosqinchilarga (Rim, Chingizxon, Botu) qarshi kurash, Muqanna va sarbadorlar, Ulug‘bekning ilmiy yutuqlari, Navoiy, Bobur, Mashrab, Nodira, Furqat, Muqimiy ijodi, shuningdek paxta mehnati. Qasidaning maqsadi — xalqda o‘z tarixi bilan faxrlanish va ma’naviy g‘urur tuyg‘usini uyg‘otish. Shu bilan birga, kitobda ba’zi tarixiy da’volar ommabop ruhda aytilgan; masalan, Beruniyning Amerikani ilmiy jihatdan oldindan aytgani haqidagi fikrni ehtiyotkorlik bilan, ya’ni uning geografiya sohasidagi buyuk xizmatlari sifatida tushunish ma’qul.

AfrosiyobdavriUrxunbitiklariQadim tarixBeruniyXorazmiyForobiyUlug‘bekAllomalarMuqannasarbadorlarKurashNavoiyBoburMuqimiyShoirlar«O‘zbegim»qasidasi
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktabda tadbirdan keyin zalni tozalagan yordamchiga o‘quvchi: «Poldagi hamma joy yaltirayapti, juda sinchiklab ishlabsiz» deydi. Yordamchi xursand bo‘lib jilmayadi. Aniq maqtov yaxshi ko‘rinadi.

Kim ishlatadi

Murabbiy o‘quvchining aynan nimasi yaxshi chiqqanini ayta oladi, tadbir boshlovchisi ishtirokchilarga minnatdorchilik bildiradi, rahbar xodimlarni qadrlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Bugun birovga aynan nimasi yaxshi ekanini aytib, bitta samimiy maqtov bildiring.

Namunalar
Misol — janr o‘zgarishi: qadimda qasida shohga bag‘ishlangan; Vohidovda esa xalqqa. Shakl eski, mazmun yangi.
Misol — tarixiy nomlar: Beruniy, Xorazmiy — olimlar; Navoiy, Bobur — shoirlar; Ulug‘bek — shoh-olim. Qasida turli sohalarni birlashtiradi.
Sinfda faoliyat

«Tarixiy zanjir»: sinf qasidadagi nomlarni (Beruniy, Xorazmiy, Ulug‘bek, Navoiy, Bobur) asrlar bo‘yicha tartiblab zanjir hosil qiladi.

Mashq
1
Qasida nima?
2
«O‘zbegim» qasidasida kim madh etiladi?
3
Shoir qasidada qaysi allomalarni tilga oladi? Ikkitasini ayting.
4
Nima uchun qasida xalq g‘ururini uyg‘otadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliTog‘oradagi yuk qayig‘iHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →