99
Matn va lug‘at ustida ishlash
Darslik: 162-bet
MaqsadMahmud Koshg‘ariy va uning lug‘ati haqidagi matn ustida ishlash.
Yangi so‘zlar
devon · collection, bookqomus · encyclopaediaolim · scholarturkiy · Turkic
Tushuntirish
Mini-matn: «Mahmud Koshg‘ariy XI asrda yashagan buyuk tilshunos olim. U «Devonu lug‘otit turk» nomli asarini yozgan. Bu kitob turkiy tillarning qadimgi lug‘ati bo‘lib, unda so‘zlarning izohi va misollar keltirilgan. Asar bugun ham tilshunoslar uchun qimmatli manba hisoblanadi.» Matn ustida ishlash: tarixiy ma’lumotni ajrating (XI asr), «lug‘at» va «tilshunos» so‘zlarining ma’nosini ayting, rejaga soling: 1) olim, 2) asar, 3) ahamiyati. Asosiy fikr: o‘tmishdagi lug‘atlar tilimiz tarixini saqlab qolgan.
Namunalar
Tilshunos — tilni o‘rganuvchi olim.
Manba — ma’lumot olinadigan asar yoki hujjat.
Sinfda faoliyat
Aniq savollar: guruhlarda matn bo‘yicha beshta savol tuzing (kim, qachon, nima, qayerda, nima uchun) va boshqa guruhga bering.
Mashq
1
Mahmud Koshg‘ariy qaysi asrda yashagan?
XI asrda.
2
«Devonu lug‘otit turk» qanday asar?
Turkiy tillarning qadimgi lug‘ati.
3
Tilshunos kim?
Tilni o‘rganuvchi olim.
4
Matnning asosiy fikri nima?
Qadimgi lug‘atlar tilimiz tarixini saqlab qolgan.