ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Izohli lug‘at (davomi), Koshg‘ariy, imlo lug‘ati

Darslar 98–100 · 3 ta dars · N. Mahmudov, A. Sobirov, Sh. Sattorov, Sh. Toshmirzayeva, D. Mannopova. Ona tili 5-sinf (to‘la yangilangan 5-nashr). G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2020
99

Matn va lug‘at ustida ishlash

Darslik: 162-bet
MaqsadMahmud Koshg‘ariy va uning lug‘ati haqidagi matn ustida ishlash.
Yangi so‘zlar
devon · collection, bookqomus · encyclopaediaolim · scholarturkiy · Turkic
Tushuntirish

Mini-matn: «Mahmud Koshg‘ariy XI asrda yashagan buyuk tilshunos olim. U «Devonu lug‘otit turk» nomli asarini yozgan. Bu kitob turkiy tillarning qadimgi lug‘ati bo‘lib, unda so‘zlarning izohi va misollar keltirilgan. Asar bugun ham tilshunoslar uchun qimmatli manba hisoblanadi.» Matn ustida ishlash: tarixiy ma’lumotni ajrating (XI asr), «lug‘at» va «tilshunos» so‘zlarining ma’nosini ayting, rejaga soling: 1) olim, 2) asar, 3) ahamiyati. Asosiy fikr: o‘tmishdagi lug‘atlar tilimiz tarixini saqlab qolgan.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinf yangi so‘zlar lug‘atini tuza boshladi: har kim kunning eng qiziq yangi so‘zini yozib qo‘ydi, hafta oxirida so‘zlar alifbo tartibida terildi. Shu tariqa kichik lug‘at paydo bo‘ldi. Qadimda ham olimlar so‘zlarni shunday yig‘ib, lug‘at tuzgan.

Kim ishlatadi

Tilshunos so‘zlarni yig‘adi, etnograf xalq so‘zlarini yozib oladi, o‘qituvchi yangi so‘zlarni daftarga yozdiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Yaqin kishilaringizdan uch kishidan bittadan sevimli so‘zini so‘rab, daftarga yozing.

Namunalar
Tilshunos — tilni o‘rganuvchi olim.
Manba — ma’lumot olinadigan asar yoki hujjat.
Sinfda faoliyat

Aniq savollar: guruhlarda matn bo‘yicha beshta savol tuzing (kim, qachon, nima, qayerda, nima uchun) va boshqa guruhga bering.

Mashq
1
Mahmud Koshg‘ariy qaysi asrda yashagan?
2
«Devonu lug‘otit turk» qanday asar?
3
Tilshunos kim?
4
Matnning asosiy fikri nima?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKo‘chat o‘tqazish hashariHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →