87
Iboralar
Darslik: 145-bet
MaqsadIboralar tushunchasini bilish va ibora ma’nosini aniqlash.
Yangi so‘zlar
ibora · idiomo‘z ma’nosi · literal meaningko‘chma ma’no · figurative meaningta’sirchan · expressive
Tushuntirish
Ikki yoki undan ortiq so‘zdan tuzilib, bir butun ko‘chma ma’no bildiradigan barqaror birikma ibora deyiladi; uning ma’nosini ko‘pincha bitta so‘z bilan ifodalash mumkin. Masalan: boshi osmonga yetdi (juda xursand bo‘ldi), yurak yutmoq (jur’at qilmoq), ko‘ngli bo‘sh (rahmdil). Iboraning ma’nosi undagi so‘zlar ma’nosini qo‘shib chiqmaydi: «qo‘li ochiq» degani qo‘li ochilib turgan emas, balki saxiy odam demakdir. Shuning uchun ibora so‘zma-so‘z emas, ko‘chma ma’noda tushuniladi. Iboralar nutqni ta’sirchan va jozibali qiladi.
Namunalar
Akam qo‘li ochiq odam: do‘stlariga doim yordam beradi.
Sovrin olganini eshitib, boshi osmonga yetdi.
Sinfda faoliyat
Iboralar pantomimasi: bir o‘quvchi iboraning ma’nosini harakat bilan ko‘rsatadi, sinf topadi.
Mashq
1
Ibora nima?
Ikki yoki undan ortiq so‘zdan tuzilib, bir butun ko‘chma ma’no bildiradigan barqaror birikma.
2
«Qo‘li ochiq» iborasi nimani bildiradi?
Saxiy, ochiq qo‘l.
3
«Yurak yutmoq» ma’nosini ayting.
Jur’at qilmoq.
4
Iboralar nutqqa qanday ta’sir qiladi?
Uni ta’sirchan va jozibali qiladi.