Iboralar
Ikki yoki undan ortiq so‘zdan tuzilib, bir butun ko‘chma ma’no bildiradigan barqaror birikma ibora deyiladi; uning ma’nosini ko‘pincha bitta so‘z bilan ifodalash mumkin. Masalan: boshi osmonga yetdi (juda xursand bo‘ldi), yurak yutmoq (jur’at qilmoq), ko‘ngli bo‘sh (rahmdil). Iboraning ma’nosi undagi so‘zlar ma’nosini qo‘shib chiqmaydi: «qo‘li ochiq» degani qo‘li ochilib turgan emas, balki saxiy odam demakdir. Shuning uchun ibora so‘zma-so‘z emas, ko‘chma ma’noda tushuniladi. Iboralar nutqni ta’sirchan va jozibali qiladi.
| Ibora | Ma’nosi |
|---|---|
| boshi osmonga yetdi | juda xursand bo‘ldi |
| qulog‘i ding bo‘ldi | diqqat qildi |
Do‘stining kelishini intizor kutgan bola «ko‘zi to‘rt bo‘ldi» dedi, hamma uning nimani aytmoqchi ekanini tushundi. Iboralar nutqni jonli qiladi, ammo ularni so‘zma-so‘z tushunib bo‘lmaydi.
Yozuvchi iboralar bilan tasvirni jonlantiradi, tarjimon iboralarni boshqa tilga moslaydi, o‘qituvchi ma’nosini tushuntiradi.
Bugun eshitgan yoki o‘qigan bitta ibora haqida u nimani bildirishini taxmin qilib ko‘ring.
Iboralar pantomimasi: bir o‘quvchi iboraning ma’nosini harakat bilan ko‘rsatadi, sinf topadi.