75
Ismlar ma’nosi va imlosi
Darslik: 130–131-betlar
MaqsadIsmlarning ma’nosi va imlosini, antroponimika tushunchasini bilish.
Yangi so‘zlar
ism · nametaxallus · pen nameantroponimika · anthroponymyma’no · meaning
Tushuntirish
Ism — har bir kishiga tug‘ilganda beriladigan va umr bo‘yi yuradigan nom. Ota-onalar farzandiga ism tanlaganda, unga yaxshi tilak bildiradi, shuning uchun ismlarning ko‘pi chiroyli ma’noga ega: Zafar — g‘alaba, Jasur — botir, dovyurak, Sardor — boshliq, yo‘lboshchi, Nilufar — suvda o‘sadigan chiroyli gul. Kishi ismlarini o‘rganadigan tilshunoslik sohasi antroponimika deb ataladi. Ismlar doim bosh harf bilan yoziladi, ba’zilarida tutuq belgisi bo‘ladi: Ra’no, Ma’ruf. Ijodkorlar o‘zlariga taxallus ham tanlagan: Ogahiy — «ogoh, xabardor», Furqat — «ayriliq» ma’nosini bildiradi. Ismni buzib, asossiz qisqartirib aytish odobdan emas.
Namunalar
Zafar — g‘alaba, Sardor — yo‘lboshchi, Nodira — noyob.
Ra’no va Ma’ruf: tutuq belgisi ’ bilan yoziladi.
Sinfda faoliyat
Ism kartochkalari: sinfdoshlar o‘z ismining ma’nosini va uni kim qo‘yganini kartochkaga yozib, aytib beradi.
Mashq
1
Antroponimika nimani o‘rganadi?
Kishilar ismlarini.
2
Taxallus nima? Misol keltiring.
Ijodkor o‘ziga tanlagan adabiy nom: Ogahiy, Furqat.
3
«Ogahiy» taxallusi qanday ma’noni bildiradi?
Ogoh, xabardor.
4
Ikkita tutuq belgili ismni yozing.
Ra’no, Ma’ruf.