ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Ng, qo‘sh va qator undoshlar

Darslar 48–51 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Sobirov, Sh. Sattorov, Sh. Toshmirzayeva, D. Mannopova. Ona tili 5-sinf (to‘la yangilangan 5-nashr). G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2020
50

Qo‘sh undoshlar talaffuzi va imlosi

Darslik: 96–97-betlar
MaqsadQo‘sh undoshli so‘zlarning aytilishi va yozilishini bilish.
Yangi so‘zlar
qo‘sh undosh · double consonantkassa · cash deskkristall · crystalachchiq · bitter
Tushuntirish

Bir xil ikki undosh yonma-yon kelsa, bunday so‘z qo‘sh undoshli so‘z deyiladi. O‘zbekcha so‘zlarda qo‘sh undoshning ikkala qismi ham aniq eshitiladi va yoziladi: katta, achchiq, to‘qqiz. Boshqa tillardan kirgan ayrim so‘zlarda esa qo‘sh undosh bitta undoshdek aytiladi, ammo ikkita yoziladi: kassa, tennis. Kilogramm, kristall kabi so‘zlar oxiridagi qo‘sh undoshning biri talaffuzda deyarli eshitilmaydi, lekin yozuvda saqlanadi. Bunday so‘zga xuddi shu undosh bilan boshlanadigan qo‘shimcha qo‘shilsa, uch harf ketma-ket yozilmaydi, bittasi tushiriladi: kristall + -lar = kristallar.

AytiladiYoziladi
kasakassa
gramgramm
metal + -larmetallar
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Bola maktab e’loniga «Ikki soatdan keyin» deb yozdi va ikki k ni to‘g‘ri qo‘sh yozdi. Qo‘sh undoshli so‘zni eshitilganicha emas, qoidaga ko‘ra yozish xatoning oldini oladi.

Kim ishlatadi

Hakam hisobni yozadi, korrektor imlo xatosini topadi, o‘qituvchi diktantni tekshiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Ikkita bir xil undoshli bitta so‘zni topib, uni sekin ayting va yozilishini ko‘zdan kechiring.

Namunalar
Kassa, tennis — bitta undoshdek aytiladi, ikkita yoziladi.
Ball + -lar = ballar: ikkita l uchta bo‘lib ketmaydi.
Sinfda faoliyat

«Qo‘sh harf izlovchilari»: matn qismini ko‘chiring va qo‘sh undoshli so‘zlarni doira ichiga oling. Qaysi guruh ko‘p topadi?

Mashq
1
Qo‘sh undoshli so‘z deb nimaga aytiladi?
2
«Kristall» + «-lar» qanday yoziladi?
3
«Tennis» so‘zida qo‘sh undosh qanday aytiladi, qanday yoziladi?
4
Ikkita aniq talaffuz qilinadigan qo‘sh undoshli so‘z yozing.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYangi yildan oldin derazaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →