☰ Mundarija · Ona tili

Ng, qo‘sh va qator undoshlar

Darslar 48–51 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Sobirov, Sh. Sattorov, Sh. Toshmirzayeva, D. Mannopova. Ona tili 5-sinf (to‘la yangilangan 5-nashr). G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2020
50

Qo‘sh undoshlar talaffuzi va imlosi

Darslik: 96–97-betlar
MaqsadQo‘sh undoshli so‘zlarning aytilishi va yozilishini bilish.
Yangi so‘zlar
qo‘sh undosh · double consonantkassa · cash deskkristall · crystalachchiq · bitter
Tushuntirish

Bir xil ikki undosh yonma-yon kelsa, bunday so‘z qo‘sh undoshli so‘z deyiladi. O‘zbekcha so‘zlarda qo‘sh undoshning ikkala qismi ham aniq eshitiladi va yoziladi: katta, achchiq, to‘qqiz. Boshqa tillardan kirgan ayrim so‘zlarda esa qo‘sh undosh bitta undoshdek aytiladi, ammo ikkita yoziladi: kassa, tennis. Kilogramm, kristall kabi so‘zlar oxiridagi qo‘sh undoshning biri talaffuzda deyarli eshitilmaydi, lekin yozuvda saqlanadi. Bunday so‘zga xuddi shu undosh bilan boshlanadigan qo‘shimcha qo‘shilsa, uch harf ketma-ket yozilmaydi, bittasi tushiriladi: kristall + -lar = kristallar.

Namunalar
Kassa, tennis — bitta undoshdek aytiladi, ikkita yoziladi.
Ball + -lar = ballar: ikkita l uchta bo‘lib ketmaydi.
Sinfda faoliyat

«Qo‘sh harf izlovchilari»: matn qismini ko‘chiring va qo‘sh undoshli so‘zlarni doira ichiga oling. Qaysi guruh ko‘p topadi?

Mashq
1
Qo‘sh undoshli so‘z deb nimaga aytiladi?
2
«Kristall» + «-lar» qanday yoziladi?
3
«Tennis» so‘zida qo‘sh undosh qanday aytiladi, qanday yoziladi?
4
Ikkita aniq talaffuz qilinadigan qo‘sh undoshli so‘z yozing.