3
Mustaqil so‘z turkumlarini takrorlash. Ot so‘z turkumi
Darslik: 7-bet
MaqsadMustaqil so‘zlarni va ot so‘z turkumini takrorlash.
Yangi so‘zlar
mustaqil so‘zlar · independent wordsso‘z turkumi · word classot · nounso‘roq · question word
Tushuntirish
Mustaqil so‘zlar mustaqil ma’noga ega bo‘lib, so‘roqqa javob bo‘ladi va gapda gap bo‘lagi vazifasida keladi. Ular so‘rog‘iga va ma’nosiga qarab turkumlarga bo‘linadi: ot, sifat, son, olmosh, fe’l, ravish. Ot shaxs, narsa yoki joyni bildiradi va kim?, nima?, qayer? so‘roqlariga javob bo‘ladi. Otlar birlik va ko‘plik shaklida qo‘llanadi, egalik va kelishik qo‘shimchalarini oladi. Masalan, «maktab» so‘zi nima? so‘rog‘iga javob beradi, «maktabimizda» shaklida esa egalik va kelishik qo‘shimchalari bor.
Namunalar
Kim? — o‘quvchi, shifokor. Nima? — daftar, daryo. Qayer? — bog‘, shahar.
Ukam kutubxonadan qiziqarli kitob oldi. (Otlar: ukam, kutubxona, kitob.)
Sinfda faoliyat
«So‘roq savati»: o‘qituvchi so‘z aytadi, bolalar uning so‘rog‘ini va qaysi turkumga oidligini tez aytadi.
Mashq
1
Mustaqil so‘zlarga qaysi turkumlar kiradi? Oltitasini sanang.
Ot, sifat, son, olmosh, fe’l, ravish.
2
Ot qanday so‘roqlarga javob bo‘ladi?
Kim?, nima?, qayer?
3
Gapdagi otlarni toping: Bahorda bog‘imizda olma gulladi.
Bahor, bog‘, olma.
4
Nega «yaxshi» ot emas, sifat? Izohlang.
U narsa nomini emas, belgisini bildiradi va qanday? so‘rog‘iga javob beradi.