☰ Mundarija · Tabiiy fanlar

O‘simliklar hayoti, urug‘lar va O‘zbekiston o‘simliklari

Darslar 13–15 · 3 ta dars · Y.V. Malikova. Tabiiy fanlar 3-sinf, 1-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023; Y.V. Malikova. Tabiiy fanlar 3-sinf, 2-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
15

O‘zbekiston o‘simliklari dunyosi

Darslik: 1-qism, 64–67-betlar
MaqsadO‘zbekistonning cho‘l, tog‘ va suv bo‘yi o‘simliklarini, o‘simliklarning «Qizil kitob»ini va Botanika bog‘ining vazifasini bilish.
Yangi so‘zlar
saksovul · saxaullola · tulipbotanika bog‘i · botanical garden
Tushuntirish

O‘zbekistonda o‘simliklar joyiga qarab turlicha. Cho‘lda saksovul, yantoq, juzg‘un (qandim) o‘sadi; ular qurg‘oqchilikka chidamli. Daryo bo‘ylarida tol, majnuntol, qamish va to‘qay o‘simliklari bor. Tog‘larda archa, yong‘oq, pista, bodom, na’matak va ko‘p dorivor o‘tlar o‘sadi. Bahorda cho‘l va adirlar lolalar bilan qoplanadi. Ayrim go‘zal o‘simliklar juda kam joyda o‘sadi (masalan, Farg‘ona lolasi, O‘zbekiston chinniguli), ular «Qizil kitob»ga kiritilgan. Odamlar gul uzib, chorva boqib, daraxt kesib ularga xavf tug‘diradi. Toshkentdagi Botanika bog‘ida ming-minglab o‘simlik turi o‘stiriladi va o‘rganiladi. Noyob o‘simlikni asrash uchun gulni uzmaslik va urug‘ qoldirish kerak.

Namunalar
Saksovul sho‘r cho‘lda ham o‘sadi, ildizlari qumni mahkam ushlaydi.
Bahorda adirdagi lolalarni uzmasdan, rasmga tushirib ketish ularni asraydi.
Sinfda faoliyat

«Tabiatda o‘zini tutish qoidalari» plakati: sinfda 5 ta qoida tuzing (gul uzmaslik, daraxt shoxini sindirmaslik, axlat qoldirmaslik, olov yoqmaslik, hayvonni bezovta qilmaslik) va chiroyli sahifa qiling.

Mashq
1
Cho‘lda o‘sadigan ikkita o‘simlik nomini ayting.
2
Nima uchun gullarni uzib olish noyob o‘simliklarga zarar?
3
Botanika bog‘ida nima qilinadi?
4
Tog‘larda o‘sadigan ikkita daraxtni ayting.