Qo‘ng‘iroq o‘zi chalinadi
🔍 Haftaning sirri: Maktabdagi eski qo‘ng‘iroqni kim chalyapti?
Bu qurilmada o‘zbekcha ovoz yo‘q: so‘zlar ekranda birma-bir yonadi.
Dushanba: qo‘ng‘iroq chalindi
Dushanba. Darslar tugagan, ayvon oldi bo‘sh edi. Soat 13:19 da ayvondagi eski mis «dang-dang» deb chalindi! Uni faqat bayramlarda chalishadi. Nodira opa: «Ko‘rinmas ishlar ham muhim: ular to‘xtasa, tartib buziladi». O‘qish darsida «Arazchi svetofor» hikoyasini o‘qigan edik; uni qayta aytmaymiz. lamoq — xafa bo‘lib, indamay qolish. O‘z matnimiz maktab qo‘ng‘irog‘i haqida: unda «sabab — natija» savollariga e’tibor beramiz: nega bo‘ldi? natijasi nima? Nega bizning qo‘ng‘iroq o‘zi chalinadi?
Topshiriq: «Sabab — natija» savolida nimani so‘raymiz?
What are you doing?
Qo‘ng‘iroq chalinganda kimlar nima qilayotganini aniqladik. Inglizchada hozir bo‘layotgan ishni be + fe’l + -ing bilan aytamiz. «What are you doing?» — Anvar: «We’re playing baseball on the sports field.» Zarina: «I’m reading on the bench.» Nodira opa deraza oldida yozayotgan edi: «I’m writing.» Men: «I’m running.» Run — running (n ikkilanadi), swim — swimming, write — writing (e tushadi). Baseball, tennis, basketball, football — sport turlari. Demak, qo‘ng‘iroq yonida hech kim yo‘q edi! Havo ham tinch edi.
Topshiriq: Anvarning javobini tuz: so‘zlarni tartib bilan bos.
So‘zlarni tartib bilan bosib, gapni yig‘ing
🔍 Iz: Qo‘ng‘iroq chalinganda Anvar, Zarina, Nodira opa va men boshqa joyda edik; havo tinch edi.
Seshanba: yarmarka hisobi
Seshanba. Kuzgi ta’til oldidan maktabda yarmarka bo‘ldi, sinfimiz xatcho‘p sotdi. 36 ta xatcho‘p 5 000 so‘mdan: = narx × miqdor, 36 × 5 000 = 180 000 so‘m . — 4 paket qog‘oz 100 000 so‘m: narxni topish uchun qiymatni miqdorga bo‘lamiz, 100 000 : 4 = 25 000 so‘m. = daromad − xarajat = 180 000 − 100 000 = 80 000 so‘m. Boshqa do‘konda paket 30 000 so‘m: 4 × 30 000 = 120 000 — qimmatroq. Xarajat daromaddan katta bo‘lsa, bo‘ladi. 1 m² = 100 dm².
Topshiriq: Daromad 90 000, xarajat 120 000 so‘m bo‘lsa, nima chiqadi?
Urug‘lar qayerga boradi?
Tabiiy fanlar darsida larni o‘rgandik. Urug‘ — kelajakdagi o‘simlikning murtagi; meva uni himoya qiladi: olmada bir necha urug‘, olxo‘rida bitta. Unishi uchun suv, issiqlik va havo kerak. Yangi o‘simlik joy topishi uchun urug‘ ona o‘simlikdan uzoqqa tushishi lozim: qoqio‘t urug‘ini shamol, kokosni suv olib ketadi, tikanak mevasi hayvon juniga yopishadi. Ba’zi hayvonlar urug‘ni qishga yashirib, ayrimlarini unutadi: ular unib chiqadi. shunday bo‘ladi. Tanaffusda qo‘ng‘iroq ostidan yong‘oq po‘choqlarini va kichik unib chiqqan yong‘oq ko‘chatini topdim!
Topshiriq: Urug‘ unishi uchun nima kerak?
🔍 Iz: Qo‘ng‘iroq ostida yong‘oq po‘choqlari va unib chiqqan yong‘oq ko‘chati bor: kimdir yong‘oq yashirgan.
Chorshanba: kemirilgan ip
Chorshanba. Ona tilida ni o‘rgandik: ikki so‘z ma’no jihatidan bog‘lanadi va bittasi bog‘lovchi qo‘shimcha oladi: kitobning muqovasi, daftarni ochmoq, maktabga bormoq, bog‘da ishlamoq, buloqdan ichmoq. Men ham birikmalar tuzdim: qo‘ng‘iroqning ipi, ayvonda yotmoq. Ipga qarasam, uchi mayda tishlar bilan kemirilgan! So‘zni tarkibiy qilishda asosni topamiz, ikkita asosdosh so‘z yozamiz, keyin qo‘shimchalarni ajratamiz. Masalan: ovchining — ov asos; ovla, ovchilik asosdosh; -chi — so‘z yasovchi, -ning — bog‘lovchi.
Topshiriq: «Ovchining» so‘zida bog‘lovchi qo‘shimcha qaysi?
🔍 Iz: Qo‘ng‘iroq ipining uchi mayda tishlar bilan kemirilgan.
Kapalak kompozitsiyasi
Texnologiya darsida kapalak qurti va kapalaklardan yasadik. Kapalak to‘rt bosqichda rivojlanadi: tuxum, qurt, , kapalak. Qurt barg yeb tez o‘sadi, shoxda osilib g‘umbakka aylanadi, undan go‘zal kapalak chiqadi. Kapalak qanotlari ikki tomondan bir xil: bu simmetriya. Kompozitsiya — bir nechta narsadan yasalgan yaxlit manzara; jamoada har kim o‘z qismini yasab, umumiy mavzuga qo‘shadi. Materiallarni yig‘ayotib, ayvon changida mayda to‘rt barmoqli panja izlarini topdim: ular qo‘ng‘iroq ipigacha borar edi.
Topshiriq: Kapalak qaysi bosqichlardan o‘tadi?
🔍 Iz: Ayvon changida qo‘ng‘iroq ipigacha olib boradigan mayda to‘rt barmoqli panja izlari bor.
Payshanba: vaqt jadvali
Payshanba. Qo‘ng‘iroq dushanba kuni 13:19 da, seshanba 13:21 da, chorshanba 13:20 da, bugun ham 13:20 da chalindi. Har kuni deyarli bir vaqt! Dushanba 13:19 dan seshanba 13:21 gacha 24 soat 2 minut o‘tdi. 1 = 60 , 1 minut = 60 , demak, 1 soat = 3 600 sekund. 1 sutka = 24 soat = 1 440 minut = 86 400 sekund. Vaqtni qo‘shganda bir xil birliklarni ostma-ost yozamiz; 60 ga yetsa, yuqori birlikka o‘tadi. Bu odat — odamniki emas, ehtimol jonivorning kundalik tartibi.
Topshiriq: 2 minut necha sekund?
🔍 Iz: Qo‘ng‘iroq har kuni 13:20 atrofida chalinadi: bu odam emas, jonivorning kundalik odati.
O‘zbekiston o‘simliklari
Tabiiy fanlar darsida O‘zbekiston o‘simliklari haqida o‘qidik. Cho‘lda saksovul, yantoq va juzg‘un o‘sadi, ular qurg‘oqchilikka chidamli. Daryo bo‘ylarida tol, majnuntol va qamish bor. Tog‘larda archa, yong‘oq, pista, bodom va na’matak o‘sadi. Bahorda cho‘l va adirlar lar bilan qoplanadi. Farg‘ona lolasi kabi noyob o‘simliklar Qizil kitobda; Toshkentdagi da ming-minglab tur o‘stiriladi. Qo‘ng‘iroq yonida katta yong‘oq daraxti o‘sadi: uning shoxi ayvon tomiga tegib turibdi, ya’ni undan ayvonga sakrab o‘tsa bo‘ladi.
Topshiriq: Qaysi o‘simlik cho‘lda o‘sadi?
🔍 Iz: Katta yong‘oq daraxtining shoxi ayvon tomiga tegib turibdi: undan ayvonga sakrab o‘tsa bo‘ladi.
Svetofor — uch ko‘zli
Kechqurun Aziz bilan chorrahadan o‘tdik. uch ko‘zli: qizil — to‘xta, sariq — tayyorlan, yashil — yur. lar yashil chiroqda o‘tadi. «Uch ko‘zli narsa to‘g‘risida» she’ri topishmoq shaklida yozilgan, muallifi — Jon Chardi. Biz she’rni qayta aytmaymiz. Dunyoda birinchi svetofor 1868-yilda Londonda, Parlament binosi yonida o‘rnatilgan. Men o‘yladim: odam ko‘rmaydigan, lekin tartibni saqlaydigan ishlar ko‘p: svetofor ham, maktab qo‘ng‘irog‘i ham.
Topshiriq: Svetoforning qaysi rangida piyoda o‘tadi?
Juma: teng huquq
Juma. Tarbiya darsida qiz va o‘g‘il bolalarning huquqlari teng ekanini gaplashdik: ikkalasi ham o‘qish, tibbiy yordam, sport va san’atga teng huquqli, orzulari ham teng — . Uy ishi faqat qizlarniki, pul topish faqat o‘g‘illarniki emas. O‘quvchining huquqi: darsdan keyin dam olish, fikr bildirish, yordam so‘rash; burchi: uy vazifasini bajarish, odob qoidalariga rioya qilish, maktab mulkini asrash. Qo‘ng‘iroq — maktab mulki. Anvar, Zarina va men navbat tuzdik: hammamiz teng, birga kuzatamiz. Bir-birimizning huquqini .
Topshiriq: Qiz va o‘g‘il bolalar haqida qaysi gap to‘g‘ri?
Olmaxon!
Kuzatishdan oldin izlarni yozdim. Qo‘ng‘iroq chalinganda hamma boshqa joyda, havo tinch. Ostida yong‘oq po‘choqlari va unib chiqqan ko‘chat bor. Ip uchi mayda tishlar bilan kemirilgan, changda to‘rt barmoqli panja izlari. U har kuni 13:20 da chalinadi, yong‘oq shoxi tomga tegib turibdi. Demak, bu yong‘oq yashiradigan, kemiradigan, daraxtga chiqadigan kichik hayvon — olmaxon! Soat 13:20 da shoxdan olmaxon tushdi va ipni tortdi: dang! Men inglizchaga yozdim: «There is an old bell on the porch. There is a big walnut tree.» Chin do‘st qiyin kunlarda yordam beradi: biz olmaxonga qishga yong‘oq qoldirdik.
Topshiriq: Qaysi iz qo‘ng‘iroqni odamlar chalmaganini ko‘rsatdi?
Bir haftani bir hikoyada takrorlading!
Bu hikoya 7 ta fanni birlashtirdi.
0 / 14 yulduz
Topilgan izlar
- Qo‘ng‘iroq chalinganda Anvar, Zarina, Nodira opa va men boshqa joyda edik; havo tinch edi.
- Qo‘ng‘iroq ostida yong‘oq po‘choqlari va unib chiqqan yong‘oq ko‘chati bor: kimdir yong‘oq yashirgan.
- Qo‘ng‘iroq ipining uchi mayda tishlar bilan kemirilgan.
- Ayvon changida qo‘ng‘iroq ipigacha olib boradigan mayda to‘rt barmoqli panja izlari bor.
- Qo‘ng‘iroq har kuni 13:20 atrofida chalinadi: bu odam emas, jonivorning kundalik odati.
- Katta yong‘oq daraxtining shoxi ayvon tomiga tegib turibdi: undan ayvonga sakrab o‘tsa bo‘ladi.
Yulduzli savollar
36 × 5 000 nechaga teng?
«What are you doing?» ga qaysi javob to‘g‘ri?
O‘ylab ko‘r: nega Malika qo‘ng‘iroq o‘zi chalinishini jonivor odatiga bog‘ladi?
Hikoyadagi darslar
- MatematikaMasalalar yechish
- MatematikaNarx, miqdor va qiymat
- MatematikaMasalalar yechish
- MatematikaSoatlar, minutlar, sekundlar
- Ona tiliSo‘zlarni o‘zaro bog‘lovchi qo‘shimchalar mavzusini mustahkamlash: birikmalar
- Ona tiliSo‘zlarni o‘zaro bog‘lovchi qo‘shimchalar mavzusini mustahkamlash: tarkibiy tahlil
- O‘qish savodxonligiUch ko‘zli narsa to‘g‘risida
- O‘qish savodxonligiArazchi svetofor
- O‘qish savodxonligiChin do‘st
- Ingliz tiliWhat are you doing? We’re playing baseball
- Ingliz tiliO‘qish: maktabingizda qanday joylar bor?
- Tabiiy fanlarO‘simliklarning urug‘lari
- Tabiiy fanlarO‘zbekiston o‘simliklari dunyosi
- TarbiyaTenglik nima? (2)
- TexnologiyaKapalak qurti va kapalaklar (kompozitsiya)