☰ Mundarija · Tadbirkorlik asoslari

Qishloq joylarda va yoshlar tadbirkorligi

Darslar 9–10 · 2 ta dars · U. G‘afurov, Q. Sharipov. Tadbirkorlik asoslari: o‘rta ta’lim muassasalarining 11-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari o‘quvchilari uchun darslik. 1-nashr. «O‘zbekiston» NMIU, Toshkent, 2018
10

Yoshlar tadbirkorligi

Darslik: 49–52-betlar
MaqsadYoshlar tadbirkorligining ahamiyatini, klaster va biznes-inkubator tushunchalarini tushuntirish, yoshlarni qo‘llab-quvvatlash yo‘nalishlarini sanash va o‘z imkoniyatlarini baholash.
Yangi so‘zlar
Yoshlar tadbirkorligi · youth entrepreneurship: business activity carried out by young peopleKlaster · cluster: a group of interlinked organisations concentrated in a particular areaBiznes-inkubator · business incubator: an organisation supporting young entrepreneurs from the idea to its realisationBiznes-g‘oya · business idea: a concept of what product or service to offer and to whom
Tushuntirish

Yoshlar tadbirkorligi — yosh avlod vakillarining tadbirkorlik faoliyati bo‘lib, davlat uni rag‘batlantiradi, chunki yoshlar harakatchan, yangilikni tez o‘zlashtiradi va tadbirkorlik ularning bandligini ta’minlab, yangi ish o‘rinlari yaratadi hamda iqtisodiyotning innovatsion rivojiga hissa qo‘shadi. Darslik yoshlar tadbirkorligini 18 dan 35 yoshgacha deb ta’riflaydi; amalda dasturlarning yosh chegaralari turlicha bo‘lishi mumkin, shuning uchun har bir dastur shartini tekshirish kerak. Tadbirkorlik bilan shug‘ullanish uchun muomala layoqati, ya’ni odatda 18 yosh talab etilishini eslang. Klaster — muayyan hududda jamlangan, o‘zaro bog‘liq tashkilotlar (xomashyo yetkazuvchilar, xizmat ko‘rsatuvchilar, ta’lim yoki ilmiy muassasalar) guruhi bo‘lib, hamkorlik natijalarni yaxshilaydi. Yoshlar tadbirkorligi klasterida yosh tadbirkorlarga imtiyozli xizmatlar va qulay sharoitlar beriladi, biznes-inkubator esa g‘oya ishlab chiqishdan uni amalga oshirishgacha bo‘lgan bosqichlarda o‘qitish, maslahat va hujjat tayyorlashda yordam beradi. Qo‘llab-quvvatlash yo‘nalishlari: tadbirkorlikni ommalashtirish, ko‘nikmalar o‘rgatish, g‘oyalarni moliyalashtirishga ko‘maklashish va bozorda faoliyatiga yordam berish. Har qanday dasturdan foydalanishdan oldin uning shartlarini va rasmiy manbalarni tekshirish lozim.

Namunalar
Klaster: bir tuman markazida kichik tikuv sexi, mato yetkazuvchi, tikuvchilik kolleji va qadoqlash ustaxonasi yaqin joylashib, bir-biriga xizmat ko‘rsatadi. Mato yaqinda, xodimlar kollejda tayyorlanadi, tashish xarajati kamayadi — natijalar yaxshilanadi.
Inkubator: 17 yoshli Laylo onlayn dars materiallarini tayyorlash g‘oyasiga ega. U biznes-inkubatorda biznes-reja yozishni o‘rganadi, maslahatchi bilan xarajatni hisoblaydi va 18 yoshga to‘lgach ro‘yxatdan o‘tishni rejalashtiradi.
Sinfda faoliyat

Mening g‘oyam: har bir talaba o‘z biznes-g‘oyasini bitta jumlada yozadi (kimga, nima taklif qilinadi). Juftlikda o‘zaro «biznes-inkubator» rolini o‘ynab, 3 ta savol beradi: kim xaridor, qancha xarajat, qanday xavf bor. Keyin g‘oya izohini yaxshilab qayta yozadi.

Mashq
1
Nima uchun davlat yoshlar tadbirkorligini rag‘batlantiradi?
2
Klaster nima va u nima uchun natijani yaxshilaydi?
3
Biznes-inkubator yosh tadbirkorga qanday yordam beradi?
4
Yosh tadbirkor uch oy davomida har oy 4 200 000 so‘m tushum oldi va oyiga 3 100 000 so‘m sarfladi. Uch oylik foyda necha so‘m?