Tadbirkorlikni soliqqa tortish
Soliq — qonunga ko‘ra davlat byudjetiga to‘lanadigan majburiy to‘lov. Soliqlar yo‘l, maktab, shifoxona kabi umumiy xizmatlarni moliyalashtiradi va iqtisodiyotni tartibga soladi. Soliq hisoblanadigan summa soliq bazasi deyiladi, soliq esa baza va stavkaning ko‘paytmasi: soliq = baza × stavka. Tadbirkorlik faoliyatida foyda (daromad) solig‘i, qo‘shilgan qiymat solig‘i, ijtimoiy soliq, mol-mulk va yer solig‘i, jismoniy shaxslarning daromad solig‘i kabi to‘lovlar uchraydi; QQS stavkasi 12 %, boshqa stavkalar Soliq kodeksida belgilangan, shuning uchun ularni har safar amaldagi kodeksdan tekshirish kerak. Korxona soliqni umumbelgilangan tartibda yoki, shartlariga mos kelsa, soddalashtirilgan tartibda to‘lashi mumkin; soddalashtirilgan tartibda hisob yengilroq, ammo faoliyat turi va hajmi bo‘yicha qonunda cheklovlar bor. Hozirgi Soliq kodeksida kichik biznes uchun asosiy soddalashtirilgan tartib — aylanmadan olinadigan soliq; darslikda tilga olingan «yagona soliq to‘lovi» endi qo‘llanilmaydi. Soliqni o‘z vaqtida va to‘liq to‘lamaslik jarima va boshqa javobgarlikka olib keladi, shuning uchun hisobni to‘g‘ri yuritish tadbirkor uchun muhim.
Yarmarka stolida o‘quvchi o‘yin narxi ro‘yxatini ko‘rdi: soliqsiz narx 250 000 so‘m, QQS 12 %. QQS 250 000 × 12 / 100 = 30 000 so‘m, jami 280 000 so‘m edi. Narx ro‘yxatida soliq alohida satr bo‘lgani uni tushunishga yordam berdi. Narxlar o‘ylab topilgan.
Buxgalterlar, soliq inspektorlari va kassirlar chekda soliqni alohida ko‘rsatadi va hisoblaydi.
Kattalardan ular saqlab qo‘ygan chekni ko‘rishga ruxsat so‘rang va undagi soliq yozilgan satrni toping.
| Narx QQSsiz | QQS 12% | Xaridor to‘laydi |
|---|---|---|
| 200 000 | 24 000 | 224 000 |
| Foyda | Soliq 15% (shartli) | Qoladi |
|---|---|---|
| 4 000 000 | 600 000 | 3 400 000 |
Soliq kartochkasi: guruhlar xayoliy korxona uchun beshta soliq yoki majburiy to‘lovni jadvalga yozadi (nomi, baza, kimga to‘lanadi), so‘ng soliq to‘lanmasa nima bo‘lishini 2 gapda tushuntiradi.