Korxonada mehnat resurslari
Mehnat resurslari — mehnat qilishga jismoniy va aqliy qobiliyati bor aholi qismi; ularning yoshi va mehnat shartlari qonun bilan, jumladan 2023-yil 30-aprelda kuchga kirgan Mehnat kodeksi bilan belgilanadi. O‘smirlar uchun alohida himoya bor: ish vaqti qisqaroq, og‘ir va xavfli ishlarga jalb qilish taqiqlanadi. Xodimni ishga olishda mehnat shartnomasi tuziladi: unda ish haqi, ish vaqti, dam olish, ish sharoiti va tomonlarning majburiyatlari yoziladi. Ish haqi — mehnatning miqdori, sifati va unumdorligiga qarab to‘lanadigan pul. Nominal ish haqi — olingan pul summasi, real ish haqi esa shu pulga sotib olinadigan tovar va xizmatlar miqdori: Vr = Vn / P, bunda P — narxlar darajasi. Narxlar oshsa, nominal ish haqi o‘zgarmasa ham real ish haqi kamayadi. Tarif tizimi malaka, ish turi va sharoitga qarab haq darajasini tartibga soladi. Mehnat unumdorligi MU = M / V: mahsulot miqdori sarflangan ish vaqtiga bo‘linadi.
Yarmarka dasturlarini tayyorlash uchun to‘rt o‘quvchi ish vaqti, tanaffus va vazifalarni yozma kelishdi. 2 soatda 320 varaq buklashdi, ya’ni 320 / (4 × 2) = 40 varaq bir kishiga bir soatda. Yozma kelishuv hammaga aniqlik berdi.
Ish beruvchilar, mehnat inspektorlari va kadrlar xodimlari ish vaqti va tanaffuslarni yozma shartnomada belgilaydi.
Kichik takrorlanuvchi ishni, masalan bir sahifani ko‘chirishni, bajarib, daqiqasiga nechta birlik ekanini yozing. Ertasi kuni yana sinab ko‘ring.
Shartnoma loyihasi: juftliklar xayoliy do‘kon sotuvchisi uchun mehnat shartnomasining asosiy bandlari ro‘yxatini yozadi (ish haqi, ish vaqti, dam olish, majburiyatlar), so‘ng shartnoma yozma bo‘lishi nega ikkala tomonga ham foydali ekanini tushuntiradi.