Mas’uliyati cheklangan jamiyat
MCHJ — bir yoki bir necha jismoniy yoki yuridik shaxs (shu jumladan xorijiy fuqaro va tashkilot) tuzgan yuridik shaxs bo‘lib, uning ustav fondi ta’sis hujjatlarida belgilangan ulushlarga bo‘linadi. Eng muhim xususiyati: a’zolar jamiyat majburiyatlari bo‘yicha o‘z mol-mulki bilan emas, faqat qo‘shgan hissasi qiymati doirasida javob beradi. Ustav fondining eng kam miqdorini qonun belgilaydi (darslik 2018-yilda eng kam ish haqining 40 barobarini ko‘rsatgan; amaldagi talabni qonundan tekshiring), a’zolar soni ham qonun bilan cheklangan (darslikda 50 kishi); undan oshsa, jamiyatni boshqa shaklga o‘tkazish talab etilishi mumkin. Joriy faoliyatni a’zolar saylagan yoki tayinlagan direktor boshqaradi, a’zolar korxona ishida shaxsan mehnat qilishi shart emas. Foyda ishtirokchilar o‘rtasida ulushlariga mutanosib taqsimlanadi, e’lon qilingan dividendga esa Soliq kodeksida belgilangan stavkada soliq solinadi. Afzalligi — javobgarlik cheklangan va ulushlarni jamlab ko‘proq mablag‘ topish mumkin; kamchiligi — a’zolar sonining cheklanganligi, ulushni boshqaga o‘tkazish uchun qonun va ustav shartlariga rioya qilish hamda muhim qarorlarda kelishuv zarurligi sabab jarayon cho‘zilishi mumkinligi.
| Belgi | MCHJ |
|---|---|
| Ta’sischilar | jismoniy yoki yuridik shaxslar |
| Ustav fondi | ulushlarga bo‘lingan |
| Javobgarlik | hissa qiymati doirasida |
| Boshqaruv | direktor |
To‘rt sinfdosh sinf tanlovini o‘tkazdi va oldindan kelishdi: 40 ta rag‘bat stikerini ish hissasiga qarab bo‘lishadi, ya’ni 50 %, 25 % va 25 %. Natijada 20, 10 va 10 ta stiker chiqdi. Oldindan yozilgan qoida tortishuvni oldini oldi.
Kichik kompaniya sheriklari, buxgalterlar va huquqshunoslar foydani ulushlar bo‘yicha bo‘ladi.
Guruh loyihasi, masalan plakat, uchun ish boshlashdan oldin hissa va e’tirofni qanday bo‘lishishni bir gapda yozing.
Ta’sischilar uchrashuvi: uchta talaba MCHJ ta’sischilari bo‘lib rol o‘ynaydi. Ular bitta xayoliy MCHJ (masalan, qog‘oz paketlar ishlab chiqarish) uchun nom, ulushlar (foizlarda), direktor kimligini kelishadi va «foyda taqsimoti» jadvalini chizadi. Yuqorida faraziy 40 000 000 so‘m foyda bo‘yicha hisoblab ko‘rishadi.