XX asr oxiri – XXI asr boshlarida barqaror rivojlanish va etno-ijtimoiy muammolar
«Barqaror rivojlanish» tushunchasi Brundtland komissiyasi hisobotida (1987) shunday izohlangan: hozirgi ehtiyojlarni kelajak avlodlar imkoniyatini xavf ostiga qo‘ymasdan qondirish. 1992-yilda Rio-de-Janeyroda BMTning Atrof-muhit va rivojlanish konferensiyasi o‘tdi, 2015-yilda esa BMT a’zolari 2030-yilgacha mo‘ljallangan 17 ta Barqaror rivojlanish maqsadini qabul qildi. Irqchilik 1965-yilgi BMT konvensiyasi bilan qoralangan; 2020-yilda AQSHda Jorj Floydning o‘limidan keyin irqiy tengsizlikka qarshi katta norozilik harakatlari bo‘lib o‘tdi. Migratsiya iqtisodiy sabablar, urush va ofatlar tufayli kuchaydi: BMT qochqinlar agentligiga ko‘ra, 2024-yilda majburan ko‘chirilganlar soni 120 milliondan oshdi. 1991-yildan keyin SSSR va Yugoslaviya hududida etnik masalalar bir necha nizoga sabab bo‘ldi: Bosniya urushi 1995-yilgi Dayton kelishuvi bilan tugadi, Srebrenitsadagi qirg‘in xalqaro sudlar tomonidan genotsid deb tan olindi. Kosovo 2008-yilda mustaqilligini e’lon qildi; uni ko‘plab davlatlar tan oladi, Serbiya va boshqa ayrim davlatlar tan olmaydi. 2019-yilda Makedoniya nomi Shimoliy Makedoniyaga o‘zgartirildi.
O‘rtada yangi o‘quvchi boshqa joydan kelib sinfga qo‘shildi. Sinfdagilar oddiy so‘zlar bilan xush kelibsiz kartochkasi yozdi, birinchi hafta unga yo‘ldosh belgiladi va maktab xaritasini chizib berdi. Yangi o‘quvchi tezda o‘zini qulay his qildi.
Ijtimoiy xodimlar yangi kelganlarga yordam beradi, qochqinlar bilan ishlaydigan xalqaro tashkilotlar xodimlari ularning huquqlarini tushuntiradi, tarjimonlar va ish beruvchilar yangi odamlarning moslashishiga ko‘maklashadi.
Yangi o‘quvchining birinchi kuni uchun foydali bo‘ladigan uch gap yozing, masalan, narsalar qayerda va kimdan so‘rash mumkin.
Mahallangiz yoki viloyatingizdan misol keltirib, «hozirgi ehtiyojlar va kelajak avlodlar» tamoyiliga mos bitta amaliy loyiha (suv, energiya yoki chiqindi bo‘yicha) rejalashtiring: maqsad, bajaruvchilar va natijani yozing.