ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Jahon tarixi

Yevropa Ittifoqi va AQSH bilan munosabatlar

Darslar 9 · 1 ta dars · Sh. Ergashev, B. Xodjayev, J. Abdullayev. Jahon tarixi (1991 – 2017-yillar): o‘rta ta’lim muassasalarining 11-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining o‘quvchilari uchun darslik. 1-nashr. «Turon-Iqbol», Toshkent, 2018
9

G‘arb mamlakatlarida integratsiyalashuv jarayonlarining jadallashuvi. Yevropa Ittifoqi va AQSH munosabatlari

Darslik: 44–47-betlar
MaqsadYevropa Ittifoqining 1990-yildan keyingi chuqurlashuvi va kengayishi, uning inqirozlari hamda YI–AQSH munosabatlarini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
Maastrixt shartnomasi · the Maastricht Treaty (1992), which created the European Unionyevro zonasi · the eurozone, the states that use the euroBrexit · Brexit, the withdrawal of the United Kingdom from the EUtransatlantik hamkorlik · transatlantic cooperation between Europe and North America
Tushuntirish

Yevropa Ittifoqi (YI) 1992-yil 7-fevralda imzolangan Maastrixt shartnomasi asosida tuzildi, shartnoma 1993-yil 1-noyabrda kuchga kirdi. 1999-yilda yevro hisob-kitoblarda, 2002-yil 1-yanvarda naqd pul sifatida joriy qilindi; hozir 21 davlat yevrodan foydalanadi (Bolgariya 2026-yil 1-yanvarda qo‘shildi). A’zolar soni 1995-yilda 15 taga yetdi, 2004-yilda 10 davlat qo‘shilib 25 ta, 2007-yilda Bolgariya va Ruminiya bilan 27 ta, 2013-yilda Xorvatiya bilan 28 ta bo‘ldi. 2008-yildan keyingi moliyaviy inqiroz yevro zonasidagi qarz muammolarini (Gretsiya, Portugaliya, Irlandiya, Ispaniya) ochib berdi; Gretsiya 2010-yildan YI, Yevropa markaziy banki va XVF kreditlarini xarajatlarni qisqartirish shartlari bilan oldi. 2015-yil migrantlar oqimi ham a’zolar o‘rtasida kelishmovchilik tug‘dirdi. 2016-yil 23-iyun referendumida Buyuk Britaniya aholisining 51,9 foizi YIdan chiqishga ovoz berdi va mamlakat 2020-yil 31-yanvarda ittifoqni tark etdi, shundan beri YIda 27 davlat bor. AQSH va YI sovuq urushdan keyin ham yaqin hamkor bo‘lib qoldi (1990-yil Transatlantik deklaratsiya, NATO), ammo savdo, iqlim siyosati va xalqaro mojarolarni hal qilish usullarida kelishmovchiliklar ham bo‘lgan.

0102030152527282719952004200720132020YeI a’zolari soni
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Bir necha mahalla futbol turniri uchun bitta umumiy qoidalar kitobi va bitta hisob varaqasi tuzishga kelishdi, natijalarni taqqoslash oson bo‘lishi uchun. Har bir jamoa o‘z formasi va sardorini saqladi. (Bu faqat kichik o‘xshatish.)

Kim ishlatadi

Bojxona va savdo xodimlari umumiy qoidalar bo‘yicha ishlaydi, chet elda o‘qiyotgan talabalar kelishilgan hujjat tartibidan foydalanadi, kompaniyalar bir nechta mamlakatga tovar sotishda umumiy talablarni hisobga oladi.

Bugun sinab ko‘ring

Maktabingizda butun mamlakat uchun bir xil bo‘lgan ikkita narsani va har maktab o‘zi hal qiladigan ikkita narsani yozib chiqing.

Namunalar
Kengayish hisobi: 1995-yilda 15 a’zo; 2004-yilda 10 davlat qo‘shilgach 25; 2007-yilda 2 ta qo‘shilgach 27; 2013-yilda 1 ta qo‘shilgach 28; 2020-yilda Buyuk Britaniya chiqqach yana 27.
Gretsiya qarz inqirozi: davlatning qarzi juda katta bo‘lgani uchun u yangi kreditlarni to‘lov shartlari bilan oldi. 2015-yil iyuldagi referendumda ko‘pchilik kreditorlarning shartlarini rad etdi, ammo keyinchalik hukumat yangi dasturga rozi bo‘ldi.
Sinfda faoliyat

Doskaga «YI: foyda va xavf» ikki ustun chizing. O‘quvchilar navbat bilan integratsiyaning foydasini (erkin savdo, bitta valyuta, vizasiz harakat) va xavfini (qarz bog‘liqligi, milliy suverenitet) yozadi.

Mashq
1
Yevropa Ittifoqi qaysi shartnoma bilan tuzilgan va u qachon kuchga kirgan?
2
YIda 2013-yilda 28 a’zo bo‘lgan. Buyuk Britaniya chiqqach nechta a’zo qoldi?
3
Shengen hududi nimani anglatadi?
4
Gretsiya qarz inqirozi nega boshqa yevro zonasi davlatlariga ham ta’sir qildi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliJasurning suvenir stendiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →