☰ Mundarija · Jahon tarixi

Qo‘shma Shtatlar: iqtisod, siyosat va tashqi siyosat

Darslar 10 · 1 ta dars · Sh. Ergashev, B. Xodjayev, J. Abdullayev. Jahon tarixi (1991 – 2017-yillar): o‘rta ta’lim muassasalarining 11-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining o‘quvchilari uchun darslik. 1-nashr. «Turon-Iqbol», Toshkent, 2018
10

1991 – 2017-yillarda Amerika Qo‘shma Shtatlari

Darslik: 48–51-betlar
MaqsadAQSHning 1991-yildan keyingi iqtisodiy, siyosiy va tashqi siyosiy rivojlanishini bayon qilish.
Yangi so‘zlar
retsessiya · recession, a temporary fall in economic activityglobal moliyaviy inqiroz · the global financial crisis of 2007–2009Kongress · Congress, the legislature of the USA (Senate and House of Representatives)partiyalar qutblanishi · political polarization, the growing gap between the main parties
Tushuntirish

1990-yillarda AQSH iqtisodiyoti uzoq o‘sish davrini boshdan kechirdi: Bill Klinton (1993–2001) davrida ishsizlik pasaydi, axborot texnologiyalari kompaniyalari tez o‘sdi. 2001-yil 11-sentabrdagi terrorchilik hujumlarida taxminan 3000 kishi halok bo‘ldi; Jorj Bush (2001–2009) ma’muriyati Afg‘onistonda (2001) va Iroqda (2003) harbiy harakatlarni boshladi va ichki xavfsizlik choralarini kuchaytirdi. 2008-yil sentabrida «Lehman Brothers» bankining inqirozi uy-joy kreditlari bozoridan boshlangan global moliyaviy inqirozni keskinlashtirdi; Barak Obama 2008-yilda AQSHning birinchi afro-amerikalik prezidenti etib saylandi (2009–2017). Donald Tramp 2016-yilda saylanib 2017–2021-yillarda, Jo Bayden 2020-yilda saylanib 2021–2025-yillarda prezident bo‘ldi; Tramp 2024-yilda yana g‘alaba qilib 2025-yil yanvarida lavozimga kirishdi. Siyosatda ikki yirik partiya – Demokratik va Respublika partiyalari – o‘rtasidagi qutblanish kuchaydi. Tashqi siyosatda AQSH sovuq urushdan keyin yagona yetakchi kuch bo‘ldi, keyinchalik Xitoy bilan raqobat (savdo urushi, texnologiya) va Ukraina urushidagi yordam kabi masalalar asosiy o‘rin tutdi.

Namunalar
Prezidentlik muddati to‘rt yil, bir kishi ko‘pi bilan ikki marta saylanishi mumkin (Konstitutsiyaning 22-tuzatishi). Shu sababli Klinton, Bush va Obama ikki muddatdan prezident bo‘ldi.
2001-yil 11-sentabrdan keyin AQSH Ichki xavfsizlik departamentini tuzdi, aviatsiya xavfsizligini kuchaytirdi va «terrorizmga qarshi urush» deb atalgan harbiy kampaniyalarni boshladi. NATO birinchi marta 5-moddani qo‘lladi.
Sinfda faoliyat

Prezidentlar «vaqt zinasi»ni tuzing: 1993-yildan hozirgacha har bir prezident ismini va uning davridagi bitta asosiy voqeani karta ustiga yozib, doskaga ketma-ket osing.

Mashq
1
1993-yildan beri AQSH prezidentlari kimlar bo‘lgan (davrlar bo‘yicha)?
2
2008-yilgi global moliyaviy inqiroz qanday boshlandi?
3
Bir kishi AQSH prezidenti sifatida necha yil xizmat qilishi mumkin? (ketma-ket yoki ketma-ket bo‘lmagan holda, ikki muddat).
4
Nima uchun 2001-yil 11-sentabr voqealari AQSH tashqi siyosatini o‘zgartirdi?