ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Jahon tarixi

Hindiston

Darslar 19 · 1 ta dars · Sh. Ergashev, B. Xodjayev, J. Abdullayev. Jahon tarixi (1991 – 2017-yillar): o‘rta ta’lim muassasalarining 11-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining o‘quvchilari uchun darslik. 1-nashr. «Turon-Iqbol», Toshkent, 2018
19

1991 – 2017-yillarda Hindiston Respublikasi

Darslik: 85–89-betlar
Maqsad1991-yildan keyingi Hindistonning iqtisodiy islohotlari, siyosati va jahondagi o‘rnini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
1991-yilgi islohotlar · the 1991 economic reforms that opened India’s economy«Kargil urushi» · the Kargil conflict of 1999 with Pakistanaxborot texnologiyalari xizmatlari · information technology services, a major Indian export sectorChandrayaan-3 · Chandrayaan-3, the Indian lunar mission that landed near the Moon’s south pole in 2023
Tushuntirish

1991-yilda to‘lov balansi inqirozi Hindistonni iqtisodiy islohotlarga undadi: litsenziya tizimi yumshatildi, bojlar kamaytirildi, xorijiy investitsiyaga yo‘l ochildi. Natijada axborot texnologiyalari, farmatsevtika va xizmatlar sohasi tez o‘sdi. 1998-yilda Hindiston yadro sinovlarini o‘tkazdi, Pokiston ham shu yili sinov o‘tkazdi; 1999-yilda Kargilda ikki mamlakat o‘rtasida qisqa qurolli to‘qnashuv bo‘ldi, 2008-yilda Mumbaydagi terrorchilik hujumlari 160 dan ortiq odamning jonini oldi. 2014-yildan Narendra Modi bosh vazir; uning partiyasi 2019 va 2024-yillarda ham saylovlarda g‘olib bo‘ldi, 2024-yilda esa koalitsiya hukumati tuzildi. 2019-yilda Jammu va Kashmirning maxsus maqomini beruvchi 370-modda bekor qilindi; Hindiston bu islohot deydi, Pokiston va boshqa tanqidchilar esa unga e’tiroz bildiradi. 2023-yilda Hindiston aholi soni bo‘yicha dunyoda birinchi o‘ringa chiqdi, o‘sha yili «Chandrayaan-3» Oy yuziga qo‘ndi. 2025-yil aprelida Pahalgamda sayyohlarga qilingan terrorchilik hujumidan keyin (Hindiston buni Pokistondagi guruhlarga bog‘ladi, Pokiston aloqadorlikni rad etdi) may oyida ikki davlat o‘zaro harbiy zarbalar berdi va 10-mayda o‘t ochishni to‘xtatishga kelishildi; tomonlar voqealarni turlicha bayon qiladi.

1991Iqtisodiy islohotlar1998Yadro sinovlari1999Kargil2008Mumbay2014Modi2023Aholi bo‘yicha 1-o‘rin; Chandrayaan-3
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab yarmarkasida har bir stol har bir kichik ish uchun o‘qituvchining muhrini olishi kerak edi, shuning uchun navbatlar uzun bo‘ldi va kam stol ochildi. Qoidalar soddalashtirilgach, ko‘proq stol ochildi va tanlov ko‘paydi, ammo xavfsizlikni o‘qituvchi baribir tekshirdi. (Bu faqat kichik o‘xshatish.)

Kim ishlatadi

Iqtisodchilar islohotlar biznes va ish o‘rinlarini qanday o‘zgartirishini o‘rganadi, yangi korxonalarni ro‘yxatdan o‘tkazuvchi xodimlar tartibni tushuntiradi, dasturiy xizmat xodimlari boshqa mamlakatlardagi mijozlar bilan ishlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Maktabdagi bitta oddiy ish, masalan, kutubxonadan kitob olish uchun kerak bo‘ladigan qadamlarni yozing va zarar keltirmasdan olib tashlash mumkin bo‘lgan bittasini belgilang.

Namunalar
Islohotdan keyin: 1991-yilda Hindiston iqtisodiyoti asosan yopiq edi; keyingi o‘n yilliklarda uning yillik o‘sishi ko‘pincha 6–8 foiz atrofida bo‘ldi va o‘rta sinf kengaydi.
Kashmir: 1947-yildan beri Hindiston va Pokiston bu hudud uchun da’vo qiladi; Hindiston 1947-yilgi qo‘shilish hujjatiga tayanib butun sobiq knyazlikni o‘z hududi deb hisoblaydi, Pokiston esa hudud maqomini BMT Xavfsizlik Kengashi rezolutsiyalari asosida xalq hal qilishi kerak deydi; ayrim qismlarini Xitoy boshqaradi.
Sinfda faoliyat

Hindistonning 1991–2023-yillardagi iqtisodiy va siyosiy voqealaridan 6 tasini xronologik zanjir shaklida chizing va har biriga bir gapli izoh bering.

Mashq
1
1991-yilgi islohotlar nimani o‘zgartirdi?
2
Hindiston va Pokiston qaysi yili yadro sinovlari o‘tkazdi?
3
Hindiston 2023-yilda qaysi jihatdan dunyoda birinchi bo‘ldi?
4
370-modda masalasida tomonlar nega kelisha olmaydi? Ikki pozitsiyani yozing.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliSinfning kasb kuzatuvi kuniHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →