☰ Mundarija · Jahon tarixi

Hindiston

Darslar 19 · 1 ta dars · Sh. Ergashev, B. Xodjayev, J. Abdullayev. Jahon tarixi (1991 – 2017-yillar): o‘rta ta’lim muassasalarining 11-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining o‘quvchilari uchun darslik. 1-nashr. «Turon-Iqbol», Toshkent, 2018
19

1991 – 2017-yillarda Hindiston Respublikasi

Darslik: 85–89-betlar
Maqsad1991-yildan keyingi Hindistonning iqtisodiy islohotlari, siyosati va jahondagi o‘rnini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
1991-yilgi islohotlar · the 1991 economic reforms that opened India’s economy«Kargil urushi» · the Kargil conflict of 1999 with Pakistanaxborot texnologiyalari xizmatlari · information technology services, a major Indian export sectorChandrayaan-3 · Chandrayaan-3, the Indian lunar mission that landed near the Moon’s south pole in 2023
Tushuntirish

1991-yilda to‘lov balansi inqirozi Hindistonni iqtisodiy islohotlarga undadi: litsenziya tizimi yumshatildi, bojlar kamaytirildi, xorijiy investitsiyaga yo‘l ochildi. Natijada axborot texnologiyalari, farmatsevtika va xizmatlar sohasi tez o‘sdi. 1998-yilda Hindiston yadro sinovlarini o‘tkazdi, Pokiston ham shu yili sinov o‘tkazdi; 1999-yilda Kargilda ikki mamlakat o‘rtasida qisqa qurolli to‘qnashuv bo‘ldi, 2008-yilda Mumbaydagi terrorchilik hujumlari 160 dan ortiq odamning jonini oldi. 2014-yildan Narendra Modi bosh vazir; uning partiyasi 2019 va 2024-yillarda ham saylovlarda g‘olib bo‘ldi, 2024-yilda esa koalitsiya hukumati tuzildi. 2019-yilda Jammu va Kashmirning maxsus maqomini beruvchi 370-modda bekor qilindi; Hindiston bu islohot deydi, Pokiston va boshqa tanqidchilar esa unga e’tiroz bildiradi. 2023-yilda Hindiston aholi soni bo‘yicha dunyoda birinchi o‘ringa chiqdi, o‘sha yili «Chandrayaan-3» Oy yuziga qo‘ndi. 2025-yil aprelida Pahalgamda sayyohlarga qilingan terrorchilik hujumidan keyin (Hindiston buni Pokistondagi guruhlarga bog‘ladi, Pokiston aloqadorlikni rad etdi) may oyida ikki davlat o‘zaro harbiy zarbalar berdi va 10-mayda o‘t ochishni to‘xtatishga kelishildi; tomonlar voqealarni turlicha bayon qiladi.

Namunalar
Islohotdan keyin: 1991-yilda Hindiston iqtisodiyoti asosan yopiq edi; keyingi o‘n yilliklarda uning yillik o‘sishi ko‘pincha 6–8 foiz atrofida bo‘ldi va o‘rta sinf kengaydi.
Kashmir: 1947-yildan beri Hindiston va Pokiston bu hudud uchun da’vo qiladi; Hindiston 1947-yilgi qo‘shilish hujjatiga tayanib butun sobiq knyazlikni o‘z hududi deb hisoblaydi, Pokiston esa hudud maqomini BMT Xavfsizlik Kengashi rezolutsiyalari asosida xalq hal qilishi kerak deydi; ayrim qismlarini Xitoy boshqaradi.
Sinfda faoliyat

Hindistonning 1991–2023-yillardagi iqtisodiy va siyosiy voqealaridan 6 tasini xronologik zanjir shaklida chizing va har biriga bir gapli izoh bering.

Mashq
1
1991-yilgi islohotlar nimani o‘zgartirdi?
2
Hindiston va Pokiston qaysi yili yadro sinovlari o‘tkazdi?
3
Hindiston 2023-yilda qaysi jihatdan dunyoda birinchi bo‘ldi?
4
370-modda masalasida tomonlar nega kelisha olmaydi? Ikki pozitsiyani yozing.