1991 – 2017-yillarda Boltiqbo‘yi davlatlari
Estoniya, Latviya va Litva 1940-yilda SSSR tarkibiga kiritilgan; mustaqil davlatlar tomoni va ko‘pchilik G‘arb davlatlari buni noqonuniy bosib olish deb hisoblaydi, Rossiya esa bu bahsli atamani qabul qilmaydi. 1989-yil 23-avgustda uch respublikada «Boltiq yo‘li» deb ataluvchi odam zanjiri tuzildi. Litva 1990-yil 11-martda, Latviya 1990-yil 4-mayda mustaqillikni tiklashni e’lon qildi; 1991-yil 13-yanvarda Vilnyusda televizion minora yonida sovet qo‘shinlari bilan to‘qnashuvda 14 tinch aholi halok bo‘ldi. 1991-yil avgustdagi voqealardan so‘ng Estoniya (20-avgust) va Latviya mustaqillikni to‘liq amalga oshirdi, SSSR ularni 6-sentabrda tan oldi. Uchala davlat 2004-yil 29-martda NATOga, 1-mayda Yevropa Ittifoqiga qo‘shildi; Estoniya 2011-yil, Latviya 2014-yil, Litva 2015-yil yevroga o‘tdi. Estoniya va Latviyada fuqarolik asosan 1940-yilgacha fuqaro bo‘lganlar va ularning avlodlariga tiklandi, qolganlar tabiiylashuv yo‘li bilan oldi; bu rusiyzabon aholining ma’lum qismini fuqaroligi yo‘q qilib qo‘ydi. Rossiya bunday siyosatni tanqid qiladi, Boltiqbo‘yi hukumatlari esa uni davlat tili va mustaqillikni himoya qilish deb tushuntiradi.
Boshqa mamlakatdagi maktab bilan yozishma loyihasida o‘sha yerdagi o‘quvchilar narxlarni yevroda yozdi, bizniki so‘mda edi. Taqqoslash uchun mashq sifatida o‘ylab topilgan oddiy kursga kelishdik: 1 yevro 10 000 so‘m. Shundan keyin narxlarni yonma-yon qo‘yib ko‘rish oson bo‘ldi.
Eksportchilar va bojxona xodimlari chegaradan o‘tadigan tovarlarni rasmiylashtiradi, sayohat tashkilotchilari turli mamlakatlar qoidalarini hisobga oladi, chet elda o‘qiydigan talabalar xarajatlarini rejalashtiradi.
Uchta oddiy narsani (masalan, daftar, bir shisha suv, avtobus yo‘li) yozing va ularning narxi ikki mamlakatda nima uchun farq qilishi mumkinligini taxmin qiling.
«Boltiq yo‘lbarslari» deb atalgan davr (2000-yillar boshi – 2007) va 2008–2009-yillardagi inqirozni ikki rangli grafikda chizing: o‘sish va pasayishning ehtimoliy sabablarini yozing.