Darslar 11–12 · 2 ta dars · Sh. Ergashev, B. Xodjayev, J. Abdullayev. Jahon tarixi (1991 – 2017-yillar): o‘rta ta’lim muassasalarining 11-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining o‘quvchilari uchun darslik. 1-nashr. «Turon-Iqbol», Toshkent, 2018
11
1991 – 2017-yillarda Germaniya Federativ Respublikasi
Darslik: 52–54-betlar
MaqsadGermaniyaning birlashgandan keyingi siyosiy va iqtisodiy rivojlanishini va 2022-yildan keyingi o‘zgarishlarni bayon qilish.
Yangi so‘zlar
Bundestag · the Bundestag, Germany’s federal parliamentkansler · chancellor, the head of the German governmentqayta birlashish · reunification«Zeitenwende» · “Zeitenwende”, the turning point in German security policy announced in 2022
Tushuntirish
1990-yil 3-oktabrda birlashgan Germaniya Federativ Respublikasi poytaxtini Bonndan Berlinga ko‘chirdi (Bundestag 1991-yilda qaror qildi, ko‘chish 1999-yilda yakunlandi). Sharqiy yerlarning iqtisodini ko‘tarish uchun g‘arbdan katta mablag‘ yo‘naltirildi, biroq ishsizlik va ko‘chish muammolari ko‘p yil saqlandi. Gelmut Kol 1998-yilgacha, Gerxard Shryoder (1998–2005) va Angela Merkel (2005–2021) hukumatni boshqardi; Shryoder davrida mehnat bozori va ijtimoiy tizimdagi islohotlar («Agenda 2010») o‘tkazildi, Merkel esa yevro inqirozi, 2011-yilgi Fukusima avariyasidan keyingi yadro energetikasidan voz kechish va 2015-yildagi qochoqlar oqimi davrida mamlakatni boshqardi. 2021-yildan Olaf Sholts hukumati ishladi, 2025-yilda muddatidan oldingi saylovdan keyin yangi hukumat tuzildi. 2022-yil fevralidan keyin Germaniya Rossiya gaziga qaramlikni kamaytirdi, Ukrainaga yordam berdi va «Zeitenwende» (burilish) deb nomlangan mudofaa siyosatini e’lon qildi. Germaniya Yevropa Ittifoqining eng yirik iqtisodiyoti va jahonning yetakchi eksport davlatlaridan biri bo‘lib qolmoqda.
Namunalar
1990-yildan keyin sharqiy va g‘arbiy yerlar: aholi daromadi va ish o‘rinlari bo‘yicha tafovut ko‘p yil saqlandi, ko‘p yoshlar g‘arbga ko‘chdi. Davlat ajratgan maxsus mablag‘lar va yangi infratuzilma tafovutni kamaytirdi, ammo to‘liq tenglik hozircha yo‘q.
2015-yil: Germaniya Suriya va boshqa mamlakatlardan kelgan bir million atrofida boshpana izlovchini qabul qildi. Bu tashabbusni bir qism jamiyat qo‘llab-quvvatladi, boshqa qismi tanqid qildi; masala 2017-yil saylovlarida siyosiy bahsning markaziga aylandi.
Sinfda faoliyat
Ikki jamoaga bo‘linib «Merkel davri: yutuqlar va tanqidlar» bahsini o‘tkazing: har jamoa uchta dalil keltiradi, dalillar darslik va qo‘shimcha faktlar bilan asoslanadi.
Mashq
1
Germaniya poytaxti qachon Bonndan Berlinga ko‘chirildi?
Bundestag 1991-yilda qaror qildi, ko‘chish 1999-yilda yakunlandi.
2
Angela Merkel qaysi yillarda kansler bo‘lgan va nimasi bilan alohida?
2005–2021-yillarda; u Germaniyaning birinchi ayol kansleri bo‘ldi.
3
«Zeitenwende» siyosati qanday o‘zgarishlarni anglatadi?
Mudofaa xarajatlarini oshirish, armiyani mustahkamlash, Ukrainaga yordam va Rossiya energiyasiga qaramlikni kamaytirish.
4
Nima uchun sharqiy va g‘arbiy yerlar iqtisodiyoti uzoq yillar teng bo‘lmadi?
Sharqda sotsialistik davrdan qolgan sanoat samarasiz bo‘lib chiqdi, ko‘plab korxonalar yopildi, ishsizlik oshdi va ko‘pchilik g‘arbga ketdi; yangi tarmoqlarni yaratish vaqt talab qildi.