ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Jahon tarixi

Afrika

Darslar 26 · 1 ta dars · Sh. Ergashev, B. Xodjayev, J. Abdullayev. Jahon tarixi (1991 – 2017-yillar): o‘rta ta’lim muassasalarining 11-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining o‘quvchilari uchun darslik. 1-nashr. «Turon-Iqbol», Toshkent, 2018
26

1991 – 2017-yillarda Afrika mamlakatlari

Darslik: 118–123-betlar
Maqsad1991-yildan keyingi Afrika mamlakatlarining siyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy muammolari hamda yutuqlarini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
apartheid · apartheid, the legal system of racial separation in South AfricaAfrika Ittifoqi · the African Union, founded in 2002AfCFTA · the African Continental Free Trade Area, launched to unite Africa’s markets«Arab bahori» · the “Arab Spring”, the protests that began in the Arab world in 2010–2011
Tushuntirish

1994-yilda Janubiy Afrikada apartheid tizimidan keyingi birinchi umumxalq saylovi o‘tkazildi va Nelson Mandela prezident bo‘ldi. O‘sha yili Ruandada genotsid yuz berdi: bir necha oy ichida yuz minglab tutsilar va ularni himoya qilgan hutular o‘ldirildi. Kongoda 1990-yillar oxiridan boshlangan urushlarga bir necha qo‘shni davlat va qurolli guruhlar qatnashdi. 2002-yilda Afrika Ittifoqi tuzildi, 2011-yilda Janubiy Sudan Sudandan ajralib mustaqil davlat bo‘ldi; 2023-yildan Sudanda armiya va Tezkor yordam kuchlari o‘rtasida urush davom etmoqda va u jiddiy gumanitar inqirozga sabab bo‘ldi. 2010–2011-yillardagi «Arab bahori» Tunis, Misr va Liviyani qamrab oldi: Misrda 2011-yilda prezident iste’foga chiqdi, 2013-yilda esa ommaviy namoyishlardan keyin armiya saylangan prezident Muhammad Mursini hokimiyatdan chetlatdi; Liviyada 2011-yildan keyin davlat barqarorligi buzildi. Sahel mintaqasida 2020-yildan keyin bir necha mamlakatda harbiy to‘ntarishlar bo‘ldi. Afrika aholisi tez o‘smoqda: BMT bashoratiga ko‘ra, 2050-yilga kelib taxminan 2,5 milliardga yetadi; AfCFTA esa qit’a ichida savdoni kengaytirishga qaratilgan.

1994Janubiy Afrikada saylov2002Afrika Ittifoqi2010«Arab bahori» 2010–20112011Janubiy Sudan2023Sudanda urush
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Mahalladagi maktabga har yili ko‘proq bola kela boshladi. Direktor sinflarni ikki smenaga bo‘ldi va kutubxona jadvalini o‘zgartirdi. Shunday qilib, hamma o‘quvchiga joy va dars vaqti yetarli bo‘ldi.

Kim ishlatadi

Shahar va maktab rejalashtiruvchilari yangi sinflar va yo‘llarni hisoblaydi, sog‘liqni saqlash xodimlari poliklinika va emlashni rejalashtiradi, savdo xodimlari qit’a ichidagi bozorlarni rivojlantiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Sinfingiz ikki barobar ko‘paysa, maktab nimalarni o‘zgartirishi kerakligini uchta narsa bilan yozing.

Namunalar
Hozirgi chegaralar
Janubiy Afrika: apartheid davrida aholi irqiy guruhlarga ajratilgan va huquqlari farqlangan; 1994-yilgi saylovdan keyin yangi konstitutsiya barcha fuqarolarga teng huquq bergan, «Haqiqat va yarashuv komissiyasi» o‘tmishdagi huquq buzilishlarini o‘rgangan.
Ruanda: genotsiddan keyin mamlakat sud jarayonlari, jamoaviy yarashuv dasturlari va qayta qurish orqali tiklandi; BMT ushbu voqeani genotsid deb tan olgan.
Sinfda faoliyat

Afrikadan beshta davlatni xaritada toping va har biri uchun 1991–2025-yillardagi bittadan asosiy voqeani yozing; so‘ng ularni siyosiy yoki iqtisodiy deb tasniflang.

Mashq
1
Janubiy Afrikada apartheiddan keyingi birinchi umumxalq saylovi qachon bo‘lgan?
2
Ruanda genotsidi qaysi yili va qaysi guruhlarga qarshi yuz bergan?
3
Janubiy Sudan qachon mustaqil bo‘lgan?
4
Afrika aholisi o‘sishi qanday imkoniyat va muammolar keltiradi? Bittadan yozing.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliAzizning stendi: qaysi tajriba?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →