ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Jahon tarixi

Ukraina, Belarus va Moldova

Darslar 5 · 1 ta dars · Sh. Ergashev, B. Xodjayev, J. Abdullayev. Jahon tarixi (1991 – 2017-yillar): o‘rta ta’lim muassasalarining 11-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining o‘quvchilari uchun darslik. 1-nashr. «Turon-Iqbol», Toshkent, 2018
5

1991 – 2017-yillarda Ukraina, Belarus va Moldova respublikalari

Darslik: 23–28-betlar
MaqsadUkraina, Belarus va Moldovaning mustaqillik yillaridagi siyosiy va iqtisodiy yo‘llarini, shuningdek, 2014-yil va 2022-yildan keyingi voqealarni neytral bayon qilish.
Yangi so‘zlar
Yevromaydon · Euromaidan, the protests in Kyiv in 2013–2014Minsk kelishuvlari · the Minsk agreements of 2014–2015 meant to bring a ceasefire in eastern UkraineDnestrbo‘yi · Transnistria, a breakaway strip of eastern MoldovaIttifoq davlati · the Union State, the framework of closer ties between Russia and Belarus
Tushuntirish

Ukraina 1991-yil 24-avgustda mustaqillik e’lon qildi, 1-dekabrdagi referendumda aholining katta ko‘pchiligi buni qo‘llab-quvvatladi. 1994-yilgi Budapesht memorandumida Ukraina o‘z hududidagi sovet yadro qurolidan voz kechdi, evaziga AQSH, Buyuk Britaniya va Rossiya xavfsizlik kafolatlarini berdi. 2004-yildagi «Apelsin inqilobi» va 2013–2014-yillardagi «Yevromaydon» katta ommaviy harakatlar bo‘ldi; 2014-yilda Qrim Rossiyaga qo‘shildi (Rossiya buni referendumga asoslaydi, Ukraina va ko‘plab davlatlar anneksiya deb biladi) va Donbassda qurolli to‘qnashuv boshlandi. 2022-yil 24-fevralda Rossiya Ukrainaga keng ko‘lamli bosqin boshladi (Moskva uni «maxsus harbiy operatsiya» deb ataydi); 2022-yil martida BMT Bosh Assambleyasi Rossiyaning tajovuzini qoralab, qo‘shinlarni olib chiqishni talab qildi, ko‘p millionlab odam qochoqqa aylandi. Belarusda 1994-yildan Aleksandr Lukashenko prezident, 2020-yilgi saylov natijalarini muxolifat va ko‘plab davlatlar tan olmadi, Rossiya bilan Ittifoq davlati doirasida yaqin aloqa saqlanmoqda. Moldova 1991-yil 27-avgustda mustaqil bo‘ldi, Dnestrbo‘yi masalasi hal bo‘lmagan, 2022-yilda esa Ukraina bilan birga Yevropa Ittifoqiga a’zolikka nomzod maqomini oldi.

Hozirgi chegaralarKiyevMinskKishinev
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab xaritasi ko‘rgazmasida o‘quvchilar Sharqiy Yevropadagi uch davlat haqida faktlarni yig‘di. Ular har bir fakt yoniga manbani yozdi, ikki tomon bir voqeani har xil ta’riflasa, ikkala ta’rifni ham keltirdi. Shu tufayli ko‘rgazma xolis chiqdi.

Kim ishlatadi

Jurnalistlar xabarda «falonchining so‘zlariga ko‘ra» deb manbani ko‘rsatadi, xaritachilar hududlarni aniq belgilaydi, gumanitar yordam xodimlari yordam qayerda kerakligini aniqlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Eshitgan bir yangilik gapini oling va uni faqat faktlar hamda kim aytgani qolgan holda qayta yozing.

Namunalar
1991Mustaqillik (24 avg.)1994Budapesht memorandumi2004Apelsin inqilobi2014Yevromaydan202224 fevral: keng ko‘lamli bosqin
Budapesht memorandumi (1994): Ukraina Yadro qurolini tarqatmaslik shartnomasiga qo‘shilib, o‘z hududidagi yadro boshlarini Rossiyaga topshirdi; AQSH, Buyuk Britaniya va Rossiya uning chegaralari va mustaqilligini hurmat qilishni va’da qildi.
Dnestrbo‘yi: 1990–1992-yillarda Dnestr daryosining sharqiy qirg‘og‘ida joylashgan hududda ajralib chiqish harakati kuchaydi, 1992-yil bahor–yozda qurolli to‘qnashuv bo‘ldi va yozda otashkesim o‘rnatildi. Hudud hanuz ko‘pchilik davlatlar tomonidan tan olinmagan va uning maqomi muzokaralarda hal bo‘lmagan.
Sinfda faoliyat

Uch kishilik guruhlarda xaritada Ukraina, Belarus va Moldovani toping, poytaxtlari va qo‘shnilarini yozing, so‘ng har bir davlat uchun bitta «muhim sana» tanlab, nega muhimligini tushuntiring.

Mashq
1
Ukraina mustaqilligini qachon e’lon qildi va 1991-yil dekabrda nima bo‘ldi?
2
Minsk kelishuvlari nima uchun imzolangan va qachon?
3
Belarus va Ukrainaning Rossiya bilan munosabatlaridagi asosiy farqni ayting.
4
Nima uchun Moldova iqtisodiy jihatdan Yevropaning kambag‘al davlatlaridan biri hisoblanadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliMaktab tomidagi quyosh paneliHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →