XX asr oxiri – XXI asr boshlarida ilmiy-texnik taraqqiyot. Ilm-fan, adabiyot, san’at
Internetning ilk shakli – ARPANET – 1969-yilda paydo bo‘lgan, 1991-yilda esa Butunjahon o‘rgimchak to‘ri (World Wide Web) ommaga ochildi; keyinchalik qidiruv tizimlari (Google), ijtimoiy tarmoqlar va aqlli telefonlar kundalik hayotni o‘zgartirdi. Sun’iy intellekt sohasida 1997-yilda «Deep Blue» kompyuteri shaxmat bo‘yicha jahon chempioni Kasparovni yutdi, 2016-yilda «AlphaGo» dasturi go o‘yinida kuchli o‘yinchini mag‘lub etdi, 2022-yilda esa ChatGPT kabi matn yaratuvchi tizimlar keng tarqaldi; ular foydali, biroq xato qilishi, ma’lumot maxfiyligi va mualliflik huquqi masalalarini ham keltirib chiqaradi. Tibbiyotda Inson genomi loyihasi 2003-yilda yakunlandi, 2012-yilda CRISPR gen tahrirlash usuli taklif etildi. Fizikada 2012-yilda Xiggs bozoni topildi, 2015-yilda LIGO tortishish to‘lqinlarini qayd etdi; 2021-yil 25-dekabrda Jeyms Uebb kosmik teleskopi uchirildi. Dunyo aholisi 2022-yilda 8 milliardga yetdi. Madaniyatda ommaviy madaniyat va uning ta’siri haqida bahs bor: ba’zilar uni bilim va ijodga yo‘l ochadi deydi, boshqalar yuzakilik va bir xillikdan qo‘rqadi. Adabiyotda Xolid Husayniy va Joan Rouling kabi mualliflarning kitoblari ko‘plab tillarga tarjima qilingan.
1991-yildan buyon paydo bo‘lgan ikki texnologiyani tanlang: ularning kundalik hayotingizdagi foydasi va xavfini ikki ustunli jadvalda yozing; so‘ng xavfsiz foydalanish uchun uchta qoida tuzing.