ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Jahon tarixi

Iroq va Suriya

Darslar 23 · 1 ta dars · Sh. Ergashev, B. Xodjayev, J. Abdullayev. Jahon tarixi (1991 – 2017-yillar): o‘rta ta’lim muassasalarining 11-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining o‘quvchilari uchun darslik. 1-nashr. «Turon-Iqbol», Toshkent, 2018
23

1991 – 2017-yillarda Suriya va Iroq

Darslik: 104–108-betlar
Maqsad1991-yildan keyingi Iroq va Suriyadagi asosiy voqealarni, ularning sabab va oqibatlarini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
Fors ko‘rfazi urushi · the Gulf War of 1991, after Iraq’s invasion of Kuwait«Islom davlati» (ISHID) · “Islamic State” (ISIS), a violent extremist group that seized territory in Iraq and Syria from 2014fuqarolar urushi · a civil war, an armed conflict between groups inside one stateo‘tish davri hokimiyati · transitional authorities, a temporary government after a regime falls
Tushuntirish

1990-yilda Iroq Quvaytni bosib oldi; 1991-yilda BMT Xavfsizlik Kengashi qaroriga tayanib AQSH boshchiligidagi koalitsiya Quvaytni ozod qildi. 2003-yilda AQSH va uning ittifoqchilari Iroqqa kirdi; bosqin uchun asos qilib ommaviy qirg‘in quroli tilga olindi, biroq keyinroq bunday qurol topilmadi, qaror ko‘p davlatlarda tanqid qilindi. Saddam Husayn 2006-yilda sud hukmi bilan qatl etildi; 2005-yilda yangi konstitutsiya qabul qilindi. 2014-yilda ISHID Iroq va Suriyaning katta hududlarini egalladi; Iroq armiyasi, mahalliy kuchlar va xalqaro koalitsiya harakatlari natijasida u 2017–2019-yillarda hududiy nazoratni yo‘qotdi. Suriyada 2011-yilda boshlangan norozilik fuqarolar urushiga aylandi: millionlab odam mamlakatdan ketdi, ko‘plab fuqaro halok bo‘ldi. Rossiya 2015-yilda hukumat tomonida jang qila boshladi, boshqa davlatlar esa turli muxolifat kuchlarini qo‘llab-quvvatladi. 2024-yil 8-dekabrda Bashar Asad hukumati qulab, mamlakatni o‘tish davri hokimiyati boshqara boshladi; kelajak tuzilishi hamda xavfsizlik masalalari hal bo‘lmagan.

1990Iroq Quvaytga kirdi1991Quvayt ozod qilindi2003AQSH va ittifoqchilar Iroqda2005Konstitutsiya2011Suriyada norozilik2014IShID20248 dekabr: Asad hukumati quladi
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinf sport kunini ochiq havoda o‘tkazishga qaror qildi, chunki ob-havo ma’lumotida yomg‘ir yo‘q edi. Ertasi kuni yomg‘ir yog‘di. O‘qituvchi qaror nimaga tayanganini va nima chiqqanini yozib qo‘yishni so‘radi, keyingi safar yaxshiroq qaror qilish uchun.

Kim ishlatadi

Jurnalistlar va faktlarni tekshiruvchilar aytilgan da’voni keyin aniqlanganlari bilan solishtiradi, yordam xodimlari ko‘chirilgan oilalarga yordamni rejalashtiradi, tergovchilar va sudyalar dalillarni ko‘rib chiqadi.

Bugun sinab ko‘ring

Kimdir bashorat qilsa (ob-havo yoki o‘yin natijasi), uni yozib qo‘ying va keyin to‘g‘ri chiqqan-chiqmaganini tekshiring.

Namunalar
Hozirgi chegaralarBag‘dodDamashq
Iroqdagi siyosiy tuzilish: 2005-yilgi konstitutsiyaga ko‘ra federal parlament respublikasi, unda shialar, sunniylar, kurdlar va boshqa jamoalar manfaatlari hisobga olinadi; Kurdiston mintaqasi keng avtonomiyaga ega.
Suriya inqirozining insoniy oqibatlari: BMT ma’lumotiga ko‘ra, millionlab suriyaliklar chet elda qochqin bo‘lib qoldi, yana millionlari mamlakat ichida ko‘chirildi; ularning ko‘pi Turkiya, Livan va Iordaniyada.
Sinfda faoliyat

Iroq va Suriyaning 1991–2024-yillardagi tarixini ikki ustunli vaqt jadvaliga joylashtiring; har qatorda tashqi kuchlarning ishtirokini belgilang.

Mashq
1
1991-yilda Fors ko‘rfazi urushi nima uchun boshlangan?
2
2003-yilgi Iroqqa kirish uchun nima asos qilingan va nima chiqqan?
3
ISHID nima va u qachon hududiy nazoratni yo‘qotdi?
4
Suriyada 2024-yil 8-dekabrda nima bo‘ldi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliFond jadvaliga kirishHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →