ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Jahon tarixi

Xitoy Xalq Respublikasi

Darslar 16 · 1 ta dars · Sh. Ergashev, B. Xodjayev, J. Abdullayev. Jahon tarixi (1991 – 2017-yillar): o‘rta ta’lim muassasalarining 11-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining o‘quvchilari uchun darslik. 1-nashr. «Turon-Iqbol», Toshkent, 2018
16

1991 – 2017-yillarda Xitoy Xalq Respublikasi

Darslik: 72–76-betlar
Maqsad1991-yildan keyingi Xitoy Xalq Respublikasining siyosiy va iqtisodiy rivojini, uning jahondagi o‘rnini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
«islohotlar va ochiqlik» · “reform and opening up”, the policy begun in 1978«bir mamlakat – ikki tizim» · “one country, two systems”, the model for Hong Kong and MacauJahon savdo tashkiloti (JST) · World Trade Organization (WTO)«Bir kamar – bir yo‘l» · the Belt and Road Initiative, launched in 2013
Tushuntirish

Xitoyda hokimiyat Xitoy Kommunistik partiyasi qo‘lida qoldi, iqtisodiyotda esa 1978-yildan Den Syaopin boshlagan «islohotlar va ochiqlik» siyosati davom etdi. 1992-yilda Den janubdagi sanoat hududlariga safar qilib, bozor islohotlarini tezlashtirishga chaqirdi. Xitoy 1997-yilda Gonkongni, 1999-yilda Makaoni «bir mamlakat – ikki tizim» tamoyili asosida qaytarib oldi, 2001-yilda esa JSTga a’zo bo‘ldi. Ishlab chiqarish va eksport keskin o‘sib, mamlakat 2010-yilda yalpi ichki mahsulot bo‘yicha dunyoda ikkinchi o‘ringa chiqdi. 2012-yildan partiyani Si Szinpin boshqaradi; 2013-yilda «Bir kamar – bir yo‘l» tashabbusi e’lon qilindi, «bir bola» siyosati 2015-yilda tugatildi. Tayvan masalasida Pekin orolni Xitoyning bir qismi deb hisoblaydi, Tayvan esa 1949-yildan o‘z hukumati tomonidan alohida boshqariladi va bu hukumat Pekin hokimiyatini qabul qilmaydi; ko‘pchilik davlatlar, jumladan O‘zbekiston, diplomatik munosabatlarni faqat Pekin bilan o‘rnatgan. Sinszyan, Gonkong va Janubiy Xitoy dengizi masalalarida ham Pekin va boshqa tomonlarning qarashlari farq qiladi.

1978Islohot va ochiqlik1992Den janubga safari1997Xitoy Gonkongni qaytarib oldi1999Makao2001JST2010Dunyoda 2-iqtisodiyot2012Si Szinpin2013«Bir kamar, bir yo‘l»2015Bir farzand siyosati tugadi
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

O‘quvchilar bozordagi savdogarlardan mollar qaysi mamlakatlardan kelishini so‘rab, jadvalga yozdi. Ro‘yxatda bir nechta davlat, jumladan yirik ishlab chiqaruvchi iqtisodiyotlar chiqdi. Shunda ular uzoqdagi zavodlarning mahsuloti o‘z bozorigacha qanday yetib kelishini ko‘rdi.

Kim ishlatadi

Import-eksport bilan shug‘ullanuvchilar tovar yo‘nalishlarini rejalashtiradi, logistika xodimlari yuklarni tashiydi, iqtisodchilar savdo hajmini tahlil qiladi.

Bugun sinab ko‘ring

Sinfdagi uchta narsani tanlang, har biri nimadan yasalganini yozing va materiali yoki qismlari qayerdan kelishi mumkinligini taxmin qilib, tekshirish uchun bitta savol tuzing.

Namunalar
Xitoy ishlab chiqarish: arzon ishchi kuchi, xorijiy investitsiyalar va eksport tufayli «dunyo fabrikasi»ga aylandi, qishloq aholisining katta qismi shaharlarga ko‘chdi.
Gonkong: 1997-yilgacha Britaniya mustamlakasi bo‘lgan; shundan keyin maxsus ma’muriy hudud sifatida o‘z huquq tizimini saqladi. 2019-yilgi namoyishlardan so‘ng 2020-yilda milliy xavfsizlik qonuni qabul qilindi; tanqidchilar bu avtonomiyani cheklaydi deydi, Pekin esa barqarorlik uchun zarur deydi.
Sinfda faoliyat

Jadval tuzing: 1978, 1992, 1997, 2001, 2010, 2013, 2015 yillarda Xitoyda nima bo‘lganini bir gapda yozing, so‘ng qaysi voqealar iqtisodiy, qaysilari siyosiy ekanini belgilang.

Mashq
1
Den Syaopin 1992-yilda qanday chaqiriq qildi?
2
Gonkong va Makao qaysi yillarda Xitoyga qaytdi?
3
Xitoy 2001-yilda qaysi xalqaro tashkilotga a’zo bo‘ldi va bu eksportga qanday ta’sir qildi?
4
Nega «bir bola» siyosati keyinchalik tugatildi? Ikki sabab yozing.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliAzizning bahorgi to‘garaklariHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →