ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Jahon tarixi

Lotin Amerikasi

Darslar 25 · 1 ta dars · Sh. Ergashev, B. Xodjayev, J. Abdullayev. Jahon tarixi (1991 – 2017-yillar): o‘rta ta’lim muassasalarining 11-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining o‘quvchilari uchun darslik. 1-nashr. «Turon-Iqbol», Toshkent, 2018
25

1991 – 2017-yillarda Lotin Amerikasi mamlakatlari

Darslik: 113–117-betlar
Maqsad1991-yildan keyingi Lotin Amerikasi mamlakatlarining siyosiy va iqtisodiy rivojlanishini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
NAFTA / USMCA · NAFTA (1994) and its successor USMCA (2020), the trade agreement of the US, Mexico and Canada«pushti to‘lqin» · the “pink tide”, the wave of left-leaning governments in the 2000sdefault · default, a state’s inability to pay its debtsBRIKS · BRICS, a group of large developing economies including Brazil
Tushuntirish

1990-yillarda Lotin Amerikasining aksar mamlakatlarida harbiy diktaturalar o‘rnini saylanadigan hukumatlar egallab bo‘lgan, iqtisodda esa bozor islohotlari ustun edi. Meksikada 1994-yilda NAFTA kuchga kirdi, o‘sha yili Chiapasda sapatistlar qo‘zg‘oloni boshlandi, yil oxirida esa pezo inqirozi yuz berdi. Argentina 2001-yilda qarzlarini to‘lay olmay, og‘ir inqirozga uchradi. 2000-yillarda Braziliya, Argentina, Boliviya, Venesuela va boshqa mamlakatlarda chap yo‘nalishdagi hukumatlar saylandi; bu «pushti to‘lqin» tengsizlikka norozilik edi. Braziliya BRIKS a’zosi bo‘lib, Lotin Amerikasining eng yirik iqtisodiyotiga aylandi. Kolumbiyada 2016-yilda hukumat va FARC o‘rtasida tinchlik kelishuvi imzolandi, shundan keyin ko‘p jangchilar qurolsizlandi. Venesuelada iqtisodiy va siyosiy inqiroz millionlab odamning mamlakatdan ketishiga olib keldi; hukumat va muxolifat uning sabablarini turlicha izohlaydi. 2014–2015-yillarda AQSH va Kuba munosabatlari yaxshilandi, keyingi yillarda esa siyosat bir necha marta o‘zgardi. 2020-yilda NAFTA o‘rniga USMCA kuchga kirdi.

1994NAFTA; Chyapas2001Argentina inqirozi2014AQSH–Kuba yaqinlashuvi2016Kolumbiya tinchlik kelishuvi2020USMCA
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

O‘quvchilar to‘rt maktabning sport natijalarini taqqosladi. Qaysi biri kuchliroq ekanini aytishdan oldin, maktablar ochkoni har xil hisoblashini payqab, natijalarni bir xil qoida bo‘yicha bitta jadvalga solishdi. Shundan keyingina adolatli taqqoslay oldi.

Kim ishlatadi

Statistiklar va iqtisodchilar mamlakatlarni bir xil yillar va o‘lchovlar bo‘yicha taqqoslaydi, jurnalistlar grafiklarni tekshiradi, tadqiqotchilar taqqoslash mezonlarini tanlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Ikki narsani (masalan, maktabga ikki yo‘lni) bir xil uchta savol bo‘yicha taqqoslang va natijani kichik jadvalga yozing.

Namunalar
Kolumbiya: yarim asrdan ortiq davom etgan ichki to‘qnashuv 2016-yilgi kelishuv bilan tugatilishga yo‘l oldi; bir necha qurolli guruh ishtirokisiz qolgani uchun zo‘ravonlik to‘liq to‘xtamadi.
Hozirgi chegaralarBraziliyaArgentinaMeksikaBoliviaKolumbiyaVenesuela
Argentina inqirozi: 2001-yilda qarz to‘lovlari to‘xtatildi, bank hisoblari cheklandi, ishsizlik oshdi; keyingi yillarda iqtisod tiklandi, ammo inflatsiya takror-takror muammo bo‘lib qoldi.
Sinfda faoliyat

Lotin Amerikasidan to‘rt mamlakatni tanlab, har biri uchun 1991–2020-yillardagi bitta siyosiy va bitta iqtisodiy voqeani jadvalga yozing.

Mashq
1
NAFTA qaysi yili kuchga kirgan va qaysi davlatlarni birlashtirgan?
2
«Pushti to‘lqin» nima va u nega paydo bo‘ldi?
3
Kolumbiya–FARC kelishuvi qachon imzolangan?
4
Nega Venesueladagi inqiroz sabablari haqida yagona qarash yo‘q?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliZarinaning yozgi rejasiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →