ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Jahon tarixi

Eron

Darslar 21 · 1 ta dars · Sh. Ergashev, B. Xodjayev, J. Abdullayev. Jahon tarixi (1991 – 2017-yillar): o‘rta ta’lim muassasalarining 11-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining o‘quvchilari uchun darslik. 1-nashr. «Turon-Iqbol», Toshkent, 2018
21

1991 – 2017-yillarda Eron Islom Respublikasi

Darslik: 94–97-betlar
Maqsad1991-yildan keyingi Eronning siyosiy tuzilishi, ichki o‘zgarishlari va tashqi aloqalarini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
oliy rahbar · the supreme leader, the highest authority in Iran’s systemislom respublikasi · an Islamic republic, the state form set up in Iran in 1979yadro dasturi · the nuclear programme, a long-running international disputeJCPOA · the JCPOA, the 2015 nuclear agreement between Iran and world powers
Tushuntirish

1979-yildagi inqilobdan keyin Eronda islom respublikasi qurilgan: davlat rahbari – oliy rahbar, saylanadigan prezident va parlament (Majlis) ham bor. Ayatollo Xomeyni 1989-yilda vafot etdi, uning o‘rniga Ali Xamanaiy oliy rahbar bo‘ldi. Prezidentlar Xotamiy, Ahmadinajod, Ruhoniy va Raisiy hukumatni boshqargan; Raisiy 2024-yilda vertolyot halokatida vafot etdi va muddatidan oldingi saylovda yangi prezident saylandi. 2015-yilda Eron va dunyo davlatlari yadro dasturini cheklovchi JCPOA bitimini imzoladi; AQSH 2018-yilda undan chiqib, sanksiyalarni qayta kiritdi, Eron esa o‘z majburiyatlarini bosqichma-bosqich qisqartirdi. 2009-yilgi saylovdan keyin va 2022-yilda Mahsa Aminining vafotidan so‘ng mamlakatda yirik namoyishlar bo‘ldi; hukumat tartibni saqlash chorasi ko‘rganini aytadi, inson huquqlari tashkilotlari esa qattiq choralarni tanqid qiladi. 2025-yil iyunida Isroil Eronga zarbalar berdi, Eron javob zarbalarini berdi, AQSH ham Eronning yadro obyektlariga zarba berdi; 12 kundan keyin o‘t ochish to‘xtatildi. Isroil buni Eronning yadro quroliga ega bo‘lishining oldini olish deb izohlaydi, Eron esa tajovuz deb baholaydi.

EkspertlarassambleyasisaylaydiOliy rahbarPrezidentMajlisEron hokimiyati
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktabda o‘quvchilar saylagan kengash bor, uning rejalarini esa ishga tushirishdan oldin o‘qituvchilar hay’ati tasdiqlaydi. Har bir organning vazifasi aniq bo‘lsa, kim nima uchun javob berishi tushunarli bo‘ladi. (Bu faqat kichik o‘xshatish.)

Kim ishlatadi

Konstitutsiyaviy huquq mutaxassislari turli davlatlarning boshqaruv tizimini taqqoslaydi, siyosatshunoslar qaysi organ saylanishi va qaysi biri tayinlanishini tushuntiradi, tarjimonlar rasmiy matnlarni o‘giradi.

Bugun sinab ko‘ring

Biror tashkilot (maktab yoki mahalla qo‘mitasi) chizmasini chizing: kim ovoz bilan saylanadi, kim tayinlanadi, kim nimani tasdiqlaydi.

Namunalar
Boshqaruv: oliy rahbarni Ekspertlar assambleyasi tanlaydi, prezident va parlament esa xalq ovozi bilan saylanadi; nomzodlarni Nigohbonlar kengashi tekshiradi.
2015JCPOA2018AQSH chiqdi2022Namoyishlar2025Iyun: 12 kunlik to‘qnashuv
JCPOA: Eron boyitilgan uran zaxirasini va sentrifugalarini kamaytirishga rozi bo‘ldi, buning evaziga sanksiyalar yumshatilishi kerak edi; 2018-yilda AQSH chiqqach, bitim kuchsizlandi.
Sinfda faoliyat

Eronning 1989–2025-yillardagi tashqi siyosatidagi uchta burilish nuqtasini toping va har biri bo‘yicha tomonlarning pozitsiyasini alohida gapda yozing.

Mashq
1
Eronda oliy rahbarni kim tanlaydi?
2
JCPOA qachon imzolangan va AQSH unga nisbatan nima qildi?
3
2022-yilgi namoyishlar nega boshlangan?
4
Nega yadro dasturi xalqaro nizoga sabab bo‘lgan?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuli8-mart tabrigi uchun faylHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →