1991 – 2017-yillarda Janubi-Sharqiy Osiyo mamlakatlari
ASEAN 1967-yilda tuzilgan; Vyetnam 1995-yilda, Laos va Myanma 1997-yilda, Kambodja 1999-yilda unga qo‘shildi, Sharqiy Timor esa 2025-yilda o‘n birinchi a’zo bo‘ldi. Vyetnam 1986-yilda «Doi Moi» («yangilanish») siyosatini boshlab, 1990-yillarda xususiy tadbirkorlik va xorijiy investitsiyaga keng yo‘l ochdi; Kambodjada 1991-yilgi Parij tinchlik kelishuvlaridan keyin 1993-yilda BMT nazoratida saylovlar o‘tkazildi. 1997-yilda Tailandda boshlangan moliyaviy inqiroz bir necha mamlakatning valyutasi va iqtisodini larzaga soldi. Indoneziyada uzoq yil hukmronlik qilgan Suxarto 1998-yilda iste’foga chiqdi, mamlakatda saylovlar va mintaqalarga ko‘proq huquq berish boshlandi. Sharqiy Timorda 1999-yilgi referendumdan keyin mustaqillik tiklandi, davlat 2002-yilda to‘liq mustaqil bo‘ldi. 2004-yilgi Hind okeani sunamisi Indoneziyaning Aceh viloyatini eng og‘ir urgan joylardan biri bo‘ldi. Myanmada 2021-yilda armiya hokimiyatni qo‘lga oldi, 2017-yilda esa rohinja musulmonlarining ommaviy ko‘chishi xalqaro e’tiborni tortdi. Janubiy Xitoy dengizi masalasida 2016-yilgi hakamlik sudi qarorini Xitoy tan olmaydi; Filippin va boshqa tomonlar esa o‘z da’volarini boshqacha asoslaydi.
Sinfdagi o‘n bir vakildan iborat qo‘mita qarorlarni ko‘pchilik ovozi bilan emas, umumiy kelishuv bilan qabul qildi. Bu ko‘proq vaqt oldi, ammo hamma o‘zini eshitilgan his qildi va qaror bajarildi. (Bu faqat kichik o‘xshatish.)
Mintaqaviy uchrashuvlarda diplomatlar kelishuvga erishadi, sayyohlik tashkilotchilari bir necha mamlakatni qamrab olgan yo‘nalishlar tuzadi, savdogarlar mintaqaviy bozorlarni o‘rganadi.
Kichik guruhda qaror kerak bo‘lsa, har kimdan nimani qabul qila olishi va nimani qila olmasligini so‘rang, so‘ng umumiy qismni yozing.
Xaritada ASEANning 11 a’zosini toping va ularni qit’a hamda orol davlatlariga ajrating; har bir guruhdan bitta misol bilan iqtisodiyotning asosiy tarmog‘ini ayting.