ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Jahon tarixi

Yaponiya va Janubi-Sharqiy Osiyo

Darslar 17–18 · 2 ta dars · Sh. Ergashev, B. Xodjayev, J. Abdullayev. Jahon tarixi (1991 – 2017-yillar): o‘rta ta’lim muassasalarining 11-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining o‘quvchilari uchun darslik. 1-nashr. «Turon-Iqbol», Toshkent, 2018
18

1991 – 2017-yillarda Janubi-Sharqiy Osiyo mamlakatlari

Darslik: 81–84-betlar
MaqsadJanubi-Sharqiy Osiyo davlatlarining 1991-yildan keyingi rivojlanishi va ASEANning rolini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
ASEAN · ASEAN, the Association of Southeast Asian Nations, founded in 19671997-yilgi Osiyo inqirozi · the 1997 Asian financial crisisreferendum · a referendum, a vote of the people on one questionRohinja inqirozi · the Rohingya crisis, the 2017 flight of hundreds of thousands of people from Myanmar
Tushuntirish

ASEAN 1967-yilda tuzilgan; Vyetnam 1995-yilda, Laos va Myanma 1997-yilda, Kambodja 1999-yilda unga qo‘shildi, Sharqiy Timor esa 2025-yilda o‘n birinchi a’zo bo‘ldi. Vyetnam 1986-yilda «Doi Moi» («yangilanish») siyosatini boshlab, 1990-yillarda xususiy tadbirkorlik va xorijiy investitsiyaga keng yo‘l ochdi; Kambodjada 1991-yilgi Parij tinchlik kelishuvlaridan keyin 1993-yilda BMT nazoratida saylovlar o‘tkazildi. 1997-yilda Tailandda boshlangan moliyaviy inqiroz bir necha mamlakatning valyutasi va iqtisodini larzaga soldi. Indoneziyada uzoq yil hukmronlik qilgan Suxarto 1998-yilda iste’foga chiqdi, mamlakatda saylovlar va mintaqalarga ko‘proq huquq berish boshlandi. Sharqiy Timorda 1999-yilgi referendumdan keyin mustaqillik tiklandi, davlat 2002-yilda to‘liq mustaqil bo‘ldi. 2004-yilgi Hind okeani sunamisi Indoneziyaning Aceh viloyatini eng og‘ir urgan joylardan biri bo‘ldi. Myanmada 2021-yilda armiya hokimiyatni qo‘lga oldi, 2017-yilda esa rohinja musulmonlarining ommaviy ko‘chishi xalqaro e’tiborni tortdi. Janubiy Xitoy dengizi masalasida 2016-yilgi hakamlik sudi qarorini Xitoy tan olmaydi; Filippin va boshqa tomonlar esa o‘z da’volarini boshqacha asoslaydi.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinfdagi o‘n bir vakildan iborat qo‘mita qarorlarni ko‘pchilik ovozi bilan emas, umumiy kelishuv bilan qabul qildi. Bu ko‘proq vaqt oldi, ammo hamma o‘zini eshitilgan his qildi va qaror bajarildi. (Bu faqat kichik o‘xshatish.)

Kim ishlatadi

Mintaqaviy uchrashuvlarda diplomatlar kelishuvga erishadi, sayyohlik tashkilotchilari bir necha mamlakatni qamrab olgan yo‘nalishlar tuzadi, savdogarlar mintaqaviy bozorlarni o‘rganadi.

Bugun sinab ko‘ring

Kichik guruhda qaror kerak bo‘lsa, har kimdan nimani qabul qila olishi va nimani qila olmasligini so‘rang, so‘ng umumiy qismni yozing.

Namunalar
Hozirgi chegaralar
ASEAN: a’zolar hududiy hamkorlik, savdo va xavfsizlik bo‘yicha maslahatlashadi; qarorlar odatda kelishuv asosida qabul qilinadi va a’zolarning ichki ishlariga aralashmaslik tamoyiliga amal qilinadi.
Vyetnam: 1986-yilda boshlangan «Doi Moi» islohotlaridan keyin Kommunistik partiya hokimiyatda qolgan holda bozor iqtisodiyotiga o‘tildi – dehqonlar yerdan uzoq muddat foydalanish huquqini oldi, xususiy firmalarga ruxsat berildi; mamlakat guruchning eng yirik eksportchilaridan biriga aylandi.
Sinfda faoliyat

Xaritada ASEANning 11 a’zosini toping va ularni qit’a hamda orol davlatlariga ajrating; har bir guruhdan bitta misol bilan iqtisodiyotning asosiy tarmog‘ini ayting.

Mashq
1
ASEAN qaysi yili tuzilgan va nechta a’zosi bor (2025)?
2
Vyetnamdagi «Doi Moi» siyosati qachon boshlangan va u nimani o‘zgartirdi?
3
Sharqiy Timor qanday yo‘l bilan mustaqillikka erishdi?
4
Janubiy Xitoy dengizi masalasida nega yagona fikr yo‘q?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliOchiq eshiklar kuni rejasiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →