Industrlashtirish va ayollar masalasi

Sovet hokimiyati o‘zbek ayollarini «ozod qilish», ya’ni paranji va chachvondan voz kechtirib, ta’lim va ishlab chiqarishga jalb etishni maqsad qildi. «Hujum» kampaniyasi 1926-yil sentyabrda O‘rta Osiyo xotin-qizlari kengashida e’lon qilindi va 1927-yil 8-martdan ommaviy mitinglar bilan boshlandi; ko‘plab ayollar mitinglarda paranjini tashladi. Biroq tez va bosim bilan o‘tkazilgan bu siyosatga an’anaviy jamiyatning bir qismi qarshi chiqdi: 1927–1928-yillarda ayollar zo‘ravonlikka uchradi va darslik bu davrda 2500 dan ortiq faol ayol halok bo‘lganini yozadi (raqamlar manbalarda har xil). Boshqa tomondan, ayollar uchun klublar, kutubxonalar, bolalar bog‘chalari, yaslilar ochildi, ayollar artellari tuzildi (1926-yilda 16 ta artelda 814 ayol, 1930-yilda 50 dan ortiq artelda 5000 dan ko‘p ayol ishladi) va ayollar maosh oladigan bo‘ldi. Ayollar rahbarlik lavozimlarida ham ishladi (1927-yilda tuman ijroiya qo‘mitalari a’zolarining 20 foizi ayollar edi; Jahon Obidova MIK Prezidiumi raisining o‘rinbosari bo‘lgan), ammo ular keyinchalik qatag‘on qilindi. Shu sababli tarixchilar bu siyosatni ham ayollar huquqlarini kengaytirgan, ham tez va majburiy usullari bilan og‘ir yo‘qotishlar keltirgan jarayon sifatida baholaydi.