ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · O‘zbekiston tarixi

Industrlashtirish va ayollar masalasi

Darslar 12–13 · 2 ta dars · Q. Rajabov, A. Zamonov. O‘zbekiston tarixi (1917–1991-yillar): o‘rta ta’lim muassasalarining 10-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining o‘quvchilari uchun darslik. 1-nashr. G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2017
13

O‘zbek xotin-qizlarining ozodlikka chiqarish jarayoni va muammolar

Darslik: 71–74-betlar
Maqsad«Hujum» kampaniyasining maqsadlari, o‘tkazilishi va oqibatlarini hamda ayollar hayotidagi o‘zgarishlarni baholash.
Yangi so‘zlar
«Hujum» · “Hujum” (“Attack”): the 1927 campaign to unveil women and draw them into public lifeparanji va chachvon · paranji (long robe) and chachvon (horsehair face veil)artel · artel: a craft cooperativesavodsizlikni tugatish · liquidation of illiteracy: mass literacy courses
Tushuntirish

Sovet hokimiyati o‘zbek ayollarini «ozod qilish», ya’ni paranji va chachvondan voz kechtirib, ta’lim va ishlab chiqarishga jalb etishni maqsad qildi. «Hujum» kampaniyasi 1926-yil sentyabrda O‘rta Osiyo xotin-qizlari kengashida e’lon qilindi va 1927-yil 8-martdan ommaviy mitinglar bilan boshlandi; ko‘plab ayollar mitinglarda paranjini tashladi. Biroq tez va bosim bilan o‘tkazilgan bu siyosatga an’anaviy jamiyatning bir qismi qarshi chiqdi: 1927–1928-yillarda ayollar zo‘ravonlikka uchradi va darslik bu davrda 2500 dan ortiq faol ayol halok bo‘lganini yozadi (raqamlar manbalarda har xil). Boshqa tomondan, ayollar uchun klublar, kutubxonalar, bolalar bog‘chalari, yaslilar ochildi, ayollar artellari tuzildi (1926-yilda 16 ta artelda 814 ayol, 1930-yilda 50 dan ortiq artelda 5000 dan ko‘p ayol ishladi) va ayollar maosh oladigan bo‘ldi. Ayollar rahbarlik lavozimlarida ham ishladi (1927-yilda tuman ijroiya qo‘mitalari a’zolarining 20 foizi ayollar edi; Jahon Obidova MIK Prezidiumi raisining o‘rinbosari bo‘lgan), ammo ular keyinchalik qatag‘on qilindi. Shu sababli tarixchilar bu siyosatni ham ayollar huquqlarini kengaytirgan, ham tez va majburiy usullari bilan og‘ir yo‘qotishlar keltirgan jarayon sifatida baholaydi.

1926Sentyabr: «Hujum» e’lon qilindi19278-mart: ommaviy mitinglar
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktabda kutubxonaga yangi qoida kiritildi: uni tushuntirishsiz bir kunda joriy qilishdi va o‘quvchilar norozi bo‘ldi. Keyingi qoida oldindan sabablari bilan tushuntirildi va fikr so‘ralgach, tezroq qabul qilindi. O‘zgarishni qanday joriy qilish natijaga ta’sir qiladi. (Bu kichik o‘xshatish.)

Kim ishlatadi

Maktab rahbarlari yangi tartiblarni oldindan tushuntiradi, sog‘liqni saqlash kampaniyalari tashkilotchilari odamlar bilan suhbat o‘tkazadi, menejerlar o‘zgarishlarni bosqichma-bosqich joriy qiladi.

Bugun sinab ko‘ring

Sinf yoki uyda o‘zgartirmoqchi bo‘lgan bir narsani tanlab, uni sabab bilan va boshqalarning fikriga joy qoldirib qanday taklif qilishni yozing.

Namunalar
Misol (ikki yoqlama baho): ijobiy – ayollar ta’lim va ish olgan (artellar, savod kurslari); salbiy – shoshilinch va bosim bilan o‘tkazilgani sababli zo‘ravonlik va yo‘qotishlar bo‘lgan. Xolis baho ikkala tomonni ko‘rsatadi.
010002000300040005000814500019261930Artellarda ishlagan ayollar
Misol (hisob): 1930-yilda 50 dan ortiq artelda 5000 dan ortiq ayol ishlagan: o‘rtacha bitta artelga taxminan 100 ayol to‘g‘ri kelgan (5000 : 50 = 100).
Sinfda faoliyat

Debat: «Yangilik – tez yoki bosqichma-bosqich?» Guruhlar islohotlarni asta-sekin o‘tkazish va tez o‘tkazishning afzalliklari hamda xavflarini muhokama qiladi.

Mashq
1
«Hujum» kampaniyasi qachon boshlandi?
2
Ayollar artellarida 5000 ayol 50 artelda ishlagan bo‘lsa, o‘rtacha bir artelda nechta ayol bo‘lgan?
3
Kampaniyaning ijobiy va salbiy tomonlaridan bittadan keltiring.
4
Nega ayollarni ishlab chiqarishga jalb qilish ham iqtisodiy maqsadga xizmat qilgan?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYangi yil qori toza suvmi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →