ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · O‘zbekiston tarixi

O‘zbekiston SSRning tuzilishi

Darslar 10 · 1 ta dars · Q. Rajabov, A. Zamonov. O‘zbekiston tarixi (1917–1991-yillar): o‘rta ta’lim muassasalarining 10-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining o‘quvchilari uchun darslik. 1-nashr. G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2017
10

O‘zbekiston SSRning tashkil topishi

Darslik: 55–60-betlar
MaqsadO‘zbekiston SSRning tuzilishi, hududi, poytaxtlari va davlat tuzilishini izohlash.
Yangi so‘zlar
O‘zbekiston SSR · Uzbek Soviet Socialist Republic, a union republic of the USSR (1925–1991)ta’sis qurultoyi · constituent congress, the founding assemblyittifoqdosh respublika · union republic: a member republic of the USSRKompartiya · Communist Party
Tushuntirish

1925-yil 13-fevralda Buxoroda Butunuzbek Sovetlarining I ta’sis qurultoyi ochildi; unda SSSR MIK raisi Mixail Kalinin ishtirok etdi, 17-fevralda esa O‘zbekiston SSRni tashkil etish haqida Deklaratsiya qabul qilindi. Respublika tarkibiga Toshkent, Samarqand, Farg‘ona, Qashqadaryo, Zarafshon, Surxondaryo, Xorazm viloyatlari va Tojikiston ASSR kirdi; oliy organlar – MIK va XKS – tuzildi, XKS raisi Fayzulla Xo‘jayev, MIK raisi Yo‘ldosh Oxunboboyev bo‘ldi. Darslikka ko‘ra, Tojikiston ASSRsiz hudud 312 394 km², aholi 3 963 285 kishi edi. 1925-yil fevralda O‘zbekiston Kommunistik partiyasi ham tuzildi; u amalda Ittifoq partiyasining respublikadagi bo‘limi edi. Poytaxt avval Buxoro (1925-yil fevral–aprel), keyin Samarqand (1925–1930), 1930-yil 20-sentyabrdan Toshkent bo‘ldi. O‘zbekiston SSR 1925-yil 13-mayda SSSR tarkibiga qabul qilindi (SSSR 1922-yil 30-dekabrda tuzilgan edi), 1927-yil 30-martda birinchi Konstitutsiyasi qabul qilindi; davlat va partiya tuzilmalari Ittifoq tuzilmalariga o‘xshab qurildi va amalda Markazga bo‘ysundi. 1929-yil 16-oktyabrda Tojikiston ASSR o‘rniga Tojikiston SSR tuzilib, O‘zbekistondan ajraldi va unga Xo‘jand okrugi berildi; 1925-yilda Qozog‘iston tarkibida tuzilgan Qoraqalpoq avtonom viloyati esa 1936-yil 5-dekabrda Qoraqalpog‘iston ASSR sifatida O‘zbekiston SSR tarkibiga kirdi.

1922SSSR tuzildi1925O‘zbekiston SSR; SSSRga qabul1927Birinchi Konstitutsiya1929Tojikiston SSR ajraldi1936Qoraqalpog‘iston ASSR kirdi
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

O‘quvchi maktabda kim nima haqida qaror qilishini sxemaga chizdi: sinf sardori, sinf rahbari, maktab direktori. Siniq parta haqida kimga aytishni va yo‘qolgan buyum haqida kimga murojaat qilishni endi aniq bildi. Kim qaror qilishini bilish ishni tezlashtiradi.

Kim ishlatadi

Fuqarolik xodimlari ish tartibini yuritadi, ofis rahbarlari topshiriqlarni taqsimlaydi, oddiy fuqarolar murojaatni to‘g‘ri idoraga yo‘naltiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Uch bosqichli sxema chizing: maktabda yoki uyda turli masalalar bo‘yicha kimga murojaat qilishingizni ko‘rsating.

Namunalar
Misol (xronologiya): poytaxtlar – Buxoro (1925-yil fevral–aprel), Samarqand (1925-yil aprel – 1930-yil sentyabr), Toshkent (1930-yil 20-sentyabrdan). Samarqand qariyb 5 yil poytaxt bo‘lgan.
Misol (hisob): O‘zbekiston SSR SSSRga 1925-yil 13-mayda kirgan, SSSR esa 1922-yil 30-dekabrda tuzilgan; ya’ni respublika Ittifoqdan taxminan 2 yil 4 oy keyin qabul qilingan (1922-yil dekabr → 1925-yil may).
Sinfda faoliyat

Poytaxtlar kartochkalari: o‘quvchilar Buxoro, Samarqand va Toshkentni vaqt bo‘yicha joylashtirib, nega ko‘chirilgani haqida bittadan jumla aytadi.

Mashq
1
O‘zbekiston SSRning ta’sis qurultoyi qachon va qayerda ochildi?
2
O‘zbekiston SSR qachon SSSR tarkibiga qabul qilindi?
3
Poytaxt qachon Toshkentga ko‘chirildi va nega Samarqand avval poytaxt bo‘lgan?
4
Darslik O‘zbekiston SSR boshqaruv organlari haqida qanday xulosa beradi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliMukammal talabaning kuniHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →