O‘zbekiston sanoati va qishloq xo‘jaligi front xizmatida
1941-yil dekabriga kelib Toshkentdagi 63 va respublikadagi 230 ta sanoat korxonasi mudofaa mahsulotlari ishlab chiqarishga o‘tdi; 14-dekabrdan harbiy korxona xodimlari safarbar qilinganlar qatoriga o‘tkazildi va ishdan ruxsatsiz ketganlarga 5–8 yil qamoq jazosi belgilandi. 1942-yilda yangi sanoat mahsuloti ishlab chiqarish ikki baravar ko‘paydi, 1943-yilda sanoat ulushi xalq xo‘jaligida 75 foizga yetdi; urush yillarida 7 ta yirik GES (Oqqovoq, Qibray, Salor, Farhod va boshqalar) qurildi, 1944-yil martida Bekobodda O‘rta Osiyodagi birinchi metallurgiya zavodining birinchi navbati ishga tushdi. Darslikka ko‘ra O‘zbekiston frontga 2000 dan ortiq samolyot, 22 mln mina va 500 000 snaryad hamda millionlab kiyim-kechak yetkazdi. Qishloqda paxta, g‘alla, qand lavlagi va boshqa mahsulotlar topshirildi (darslik urush yillarida 4 mln tonnadan ortiq paxta va 82 mln pud don topshirilganini yozadi), yangi kanallar va suv omborlari qurildi; mehnat og‘irligi ayollar, qariyalar va o‘smirlar zimmasiga tushdi, kolxozda kattalar hamda 12 yoshdan katta bolalar bajarishi shart bo‘lgan ish kunlari normasi bir yarim barobarga ko‘tarildi. Shaharlarda non kartochka bilan berildi (ishchi va xizmatchilarga kuniga 400–500 g, qaramog‘idagilarga 300–400 g), qishloqlarda kasallik va ocharchilikdan o‘n minglab kishi vafot etganini darslik yozadi. Shunga qaramay O‘zbekistonga 1 mln dan ortiq kishi, shu jumladan 200 000 bola evakuatsiya qilindi; Toshkentlik temirchi Shoahmad Shomahmudov oilasi 15 bolani tarbiyaga oldi. 1941–1944-yillarda sovet hokimiyati bir necha xalqni (qrim tatarlari, mesxeti turklari, chechenlar, ingushlar, bolqorlar, qorachoylar, Volgabo‘yi nemislari va boshqalar) majburan sharqiy hududlarga, shu jumladan O‘zbekistonga ko‘chirdi; mahalliy aholi ularga yordam ko‘rsatdi.
| Frontga yetkazilgan | Miqdori |
|---|---|
| Samolyot | 2000 dan ortiq |
| Mina | 22 mln |
| Snaryad | 500 000 |
Sinfda 30 ta rangli qalamni olti guruhga teng bo‘lishdi va har biriga beshtadan tegdi. Bir guruhga rasm uchun ko‘proq ranglar kerak bo‘lgani uchun qalamlarni almashtirishga kelishdi. Cheklangan narsani adolatli taqsimlash hisob va kelishuvni talab qiladi.
Yordam tarqatuvchi xodimlar cheklangan zaxirani adolatli taqsimlaydi, maktab oshxonasi rejalovchilari porsiyalar sonini hisoblaydi, suv ta’minoti boshqaruvchilari navbat jadvalini tuzadi.
18 ta qog‘oz kartochkani to‘rt kishiga teng bo‘lib, qolganini nima qilishni yozing.
Hamdardlik xaritasi: o‘quvchilar evakuatsiya qilingan xalqlar va guruhlarni (korxonalar, bolalar, olimlar, ko‘chirilgan xalqlar) ro‘yxat qiladi va ularga qanday yordam ko‘rsatilganini yozadi.