ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · O‘zbekiston tarixi

O‘zbekistonliklarning frontdagi jasorati

Darslar 18 · 1 ta dars · Q. Rajabov, A. Zamonov. O‘zbekiston tarixi (1917–1991-yillar): o‘rta ta’lim muassasalarining 10-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining o‘quvchilari uchun darslik. 1-nashr. G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2017
18

O‘zbekistonliklarning frontdagi jasorati va qahramonliklari

Darslik: 95–101-betlar
MaqsadO‘zbekistonliklarning frontdagi ishtiroki, jasoratlari, urush qurbonlari va xotirani saqlash masalasini bayon qilish.
Yangi so‘zlar
Sovet Ittifoqi Qahramoni · Hero of the Soviet Union: the highest title for braveryo‘zbek diviziyalari · national divisions formed in Uzbekistanharbiy asirlar · prisoners of warXotira va Qadrlash kuni · Remembrance and Honouring Day, 9 May
Tushuntirish

Urush boshlanishi bilan O‘zbekistonda milliy harbiy qismlar tuzildi: 1941-yil yozida Samarqandda 19-tog‘-otliq diviziya asosida 221-motorlashtirilgan diviziya shakllandi, 13-noyabrda Davlat Mudofaa Qo‘mitasi 5 ta kavaleriya diviziyasi va 9 ta o‘qchilar brigadasini tuzish haqida qaror qabul qildi. Darslik ma’lumotiga ko‘ra, dastlabki oylarda ba’zi qismlarda qurol-yarog‘ yetishmadi. O‘zbekistonliklar Brest qal’asi, Kiyev, Odessa, Sevastopol, Leningrad, Moskva mudofaasida, Stalingrad, Kursk va Dnepr janglarida, Belorusiya, Ukraina va Yevropa mamlakatlarini ozod etishda hamda 1945-yil avgustdagi Yaponiyaga qarshi urushda qatnashdi. Snayper Zebo G‘aniyeva Qizil Bayroq ordeni bilan mukofotlandi, birinchi o‘zbek Sovet Ittifoqi Qahramoni andijonlik Qo‘chqor Turdiyev (1942-yil 27-mart farmoni), general-mayor Sobir Rahimov 1945-yil 26-martda Gdansk shturmida halok bo‘ldi va unga 1965-yilda Qahramon unvoni berildi, shoir Sulton Jo‘ra 1943-yil noyabrda halok bo‘ldi. Darslikka ko‘ra, urushda 1,5 mln o‘zbekistonlik qatnashdi va ulardan taxminan 500 000 kishi halok bo‘ldi yoki bedarak yo‘qoldi; 280 nafar o‘zbekistonlik Qahramon unvoniga sazovor bo‘ldi (ulardan 75 nafari o‘zbek), 120 000 nafari orden va medallar bilan mukofotlandi. Ikkinchi jahon urushi 1945-yil 2-sentyabrda Yaponiya taslim bo‘lishi bilan tugadi. Asirga tushganlarning taqdiri og‘ir bo‘lgan: ko‘pchiligi asirlikda halok bo‘lgan, qaytganlar esa shubha ostida tekshirilgan; asirlar orasidan chet elda tuzilgan «Turkiston legioni» (1942) kabi birlashmalarning tarixi esa tarixchilar tomonidan turlicha baholanadi. Mustaqillikdan so‘ng 1995-yilda «Xotira» kitobi chop etildi, 1999-yil mayda Toshkentda Xotira va Qadrlash maydoni va «Motamsaro ona» haykali barpo etildi, 9-may Xotira va Qadrlash kuni deb nishonlanadi.

Hozirgi chegaralarBrestKiyevOdessaSevastopolLeningradMoskvaStalingradKursk
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Eslash kuni oldidan sinf o‘quvchilari qisqa jim turish daqiqasini rejalashtirdi. Ular qanday tinch tartib bo‘lishini birga kelishib oldi. Xotirani hurmat bilan saqlash tinch va o‘ylangan shaklni talab qiladi.

Kim ishlatadi

Muzey va kutubxona xodimlari xotira kitoblari va hujjatlarni saqlaydi, marosim tashkilotchilari tinch va hurmatli tartibni rejalashtiradi, o‘qituvchilar o‘quvchilarga bunday kunlar ma’nosini tushuntiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Eslash kunida aytish mumkin bo‘lgan uchta hurmatli jumlani yozing. Ism aytish shart emas.

Namunalar
Misol (ulush): 1,5 mln qatnashchidan 500 000 halok bo‘lgan yoki bedarak yo‘qolgan: 500 000 : 1 500 000 = 1/3, ya’ni har uchinchi qatnashchi.
Misol (munozarali mavzu): «Turkiston legioni» haqida tarixchilar turlicha fikrda: ayrimlari uni asirlikdan qutulish yo‘li, boshqalari chet el hukumati xizmati deb baholaydi. Xolis yondashuv uchun hujjatlar, sharoit va ishtirokchilar guvohligi solishtiriladi.
Sinfda faoliyat

Xotira sahifasi: o‘quvchilar o‘z tuman yoki mahallasidagi urush qatnashchisining ismi, jang yo‘li va taqdirini (oila yoki arxiv ma’lumotiga ko‘ra) qisqa varaqada yozadi.

Mashq
1
Birinchi o‘zbek Sovet Ittifoqi Qahramoni kim va qaysi farmon bilan unvon berilgan?
2
Sobir Rahimov qachon va qayerda halok bo‘ldi?
3
1,5 mln qatnashchining 500 000 tasi halok bo‘lgan yoki bedarak yo‘qolgan. Qancha qismi omon qolgan (ming bilan)?
4
«Turkiston legioni» kabi mavzularda nega ehtiyotkor bo‘lish kerak?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliMaktab yopilishi haqidagi skrinshotHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →