Ikkinchi jahon urushining boshlanishi

1939-yil 23-avgustda Moskvada SSSR va Germaniya o‘rtasida 10 yillik hujum qilmaslik bitimi (Molotov–Ribbentrop pakti) imzolandi; uning maxfiy qismida Sharqiy Yevropada ta’sir doiralari belgilandi. 1939-yil 1-sentyabrda Germaniya Polshaga hujum qildi – Ikkinchi jahon urushi boshlandi, 3-sentyabrda Buyuk Britaniya va Fransiya Germaniyaga urush e’lon qildi, 17-sentyabrda esa SSSR qo‘shinlari Polsha hududiga kirdi. 1939-yil 30-noyabrdan 1940-yil 12-martgacha Sovet–fin urushi bo‘ldi (14-dekabrda Millatlar Ligasi SSSRni agressiyachi deb e’lon qilib, a’zolikdan chiqardi), unda o‘zbekistonlik jangchilar ham qatnashdi; 1940-yilda Boltiqbo‘yi respublikalari SSSRga kiritildi. 1941-yil 22-iyun tongida Germaniya shartnomaga qaramay SSSRga hujum qildi, 30-iyunda Davlat Mudofaa Qo‘mitasi tuzildi. O‘zbekistonda (Kompartiya MK birinchi kotibi Usmon Yusupov davrida) 23–24-iyunda ko‘p ming kishilik mitinglar bo‘ldi, harbiy komissarliklarga dastlabki kunlardayoq 14 000 dan ortiq ko‘ngilli ariza kelib tushdi. Aholi mudofaa jamg‘armasiga pul va buyumlar topshirdi (darslikka ko‘ra, urush yillarida jami 649,9 mln rubl), front yaqinidagi hududlardan korxona va odamlar evakuatsiya qilindi: Markaziy Osiyo va Qozog‘istonga ko‘chirilgan 308 korxonaning 100 dan ortig‘i O‘zbekistonga joylashtirildi, 1941-yil oktyabrda Toshkentda aviatsiya zavodi ishga tushdi.