O‘zbekiston fani va madaniyati – g‘alaba uchun xizmatda
Urush yillarida shoir va yozuvchilar (Hamid Olimjon, G‘afur G‘ulom, Oybek, Abdulla Qahhor, Maqsud Shayxzoda, Sulton Jo‘ra va boshqalar) she’r, doston va publitsistik asarlarida vatanparvarlik mavzusini ko‘tardi. San’atkorlar 30 ta konsert brigadasiga birlashib, darslikka ko‘ra frontdagi jangchilarga 35 000 ta, gospitallarda 26 000 ta konsert ko‘rsatdi. Teatrlar repertuarida tarixiy va harbiy mavzudagi pyesalar ko‘paydi, masalan, «Muqanna», «Alisher Navoiy», «Jaloliddin Manguberdi». 1943-yil sentyabrdagi Moskva qaroriga asosan 1943-yil 4-noyabrda Toshkentda O‘zbekiston SSR Fanlar akademiyasi tashkil topdi va matematik Toshmuhammad Qori-Niyoziy (1897–1970) uning birinchi prezidenti bo‘ldi. Moskva, Leningrad, Kiyev, Minsk va boshqa shaharlardan O‘zbekistonga 31 ta oliy o‘quv yurti va 7 ta harbiy akademiya ko‘chirib keltirildi, Toshkentning o‘ziga 375 nafar taniqli olim kelgan. Bosib olingan hududlardan 200 dan ortiq yozuvchi va shoir, jumladan Anna Axmatova va Aleksey Tolstoy ham keldi; ular bilan hamkorlikda «Biz g‘alaba qozonamiz» almanaxi va «O‘zbekiston shoirlari frontga» antologiyasi yaratildi.
Jadval: o‘quvchilar ikki ustun (o‘zbek ijodkorlari va ko‘chib kelgan ijodkorlar) tuzib, har biriga kamida 3 ismni yozadi.