ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · O‘zbekiston tarixi

Siyosiy hayot va partiya hukmronligi

Darslar 23 · 1 ta dars · Q. Rajabov, A. Zamonov. O‘zbekiston tarixi (1917–1991-yillar): o‘rta ta’lim muassasalarining 10-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining o‘quvchilari uchun darslik. 1-nashr. G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2017
23

O‘zbekistonning siyosiy hayotidagi o‘zgarishlar hamda sovetlarning partiya organlariga qaramligi

Darslik: 116–120-betlar
Maqsad1959–1983-yillardagi siyosiy rahbariyat o‘zgarishlarini va partiya organlarining Sovetlar ustidan hukmronligini bayon qilish.
Yangi so‘zlar
Sovetlar · Soviets: the elected councils of the statenomenklatura · nomenklatura: posts filled with party approvalKonstitutsiyaning 6-moddasi · Article 6 of the ConstitutionPrezidium raisi · chairman of the Presidium
Tushuntirish

1959-yil 15-martda O‘zbekiston Kompartiyasi MK birinchi sekretari etib Sharof Rashidov (1917–1983) saylandi va u 1983-yil oktyabrdagi vafotigacha shu lavozimda ishladi. Darslik uning davrida paxtachilikning rivoji, yangi yerlarning o‘zlashtirilishi, 1966-yil 26-apreldagi Toshkent zilzilasidan so‘ng shaharning butun mamlakat yordamida qayta tiklanishi va Toshkent metropolitenining ochilishi (birinchi navbat, 9 bekat, 1977-yil noyabr) bilan bog‘laydi; keyingi yillarda uning faoliyatiga baho keskin o‘zgardi. Boshqa lavozimlarda Yodgor Nasriddinova (O‘zbekiston Oliy Soveti Prezidiumi raisi 1959–1970, SSSR Millatlar Soveti raisi 1970–1974), Nazar Matchonov va Inomjon Usmonxo‘jayev, hukumatda Rahmonqul Qurbonov va Normuhammadi Xudoyberdiyev ishladi. 1977-yil 7-oktyabrda qabul qilingan SSSR Konstitutsiyasining 6-moddasi KPSSni jamiyatning rahbar va yo‘naltiruvchi kuchi deb mustahkamladi. Darslikka ko‘ra, Sovetlar kichik masalalarni ham partiya komitetlarisiz hal qila olmas, xo‘jalik rahbarlari ijroiya qo‘mitalarini chetlab partiyaga murojaat qilar, nomenklatura tizimida mas’ul lavozimlarga faqat partiya a’zolari tayinlanardi.

196626-aprel: Toshkent zilzilasi1977Noyabr: Toshkent metropoliteni1983Oktyabr: Rashidov vafoti
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab yubiley tadbirini rejalashtirdi va afishaga necha yil to‘lganini yozishi kerak edi. Bino 2005-yilda ochilgan, tadbir 2030-yilda, shuning uchun o‘quvchilar ayirib, 25 yil deb yozdi. Keyin o‘nliklar bo‘yicha sanab tekshirishdi.

Kim ishlatadi

Tadbir tashkilotchilari va muzey xodimlari sanalar orasidagi muddatni hisoblaydi, tarixchilar davrlar uzunligini solishtiradi, kutubxonachilar ko‘rgazma yozuvlariga sanalarni qo‘yadi.

Bugun sinab ko‘ring

Bilgan bitta binongiz yoki daraxtingiz qaysi yili paydo bo‘lganini kattalardan so‘rang va u necha yildan beri turganini hisoblang.

Namunalar
Misol (hisob): 1959-yildan 1983-yilgacha: 1983 − 1959 = 24 yil.
Misol (tizim): rasmiy ravishda Sovetlar hokimiyat organi edi, amalda esa qarorlar partiya komitetlarida qabul qilingan; shu sababli hujjat va amaliyotni solishtirish muhim.
Sinfda faoliyat

Munozara: nega rasmiy konstitutsiya matni va amaldagi hayot orasida farq bo‘lishi mumkin? Bir misol keltiring.

Mashq
1
Sharof Rashidov birinchi sekretar etib qachon saylangan?
2
Toshkent metropolitenining birinchi navbati qachon ochilgan va nechta bekat?
3
Rashidov 1959-yildan 1983-yilgacha birinchi sekretar bo‘lgan. Necha yil?
4
Nomenklatura tizimi Sovetlarning mustaqilligiga qanday ta’sir qilgan?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQisqa tutashuv — eng yaxshi usulmi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →