Qayta qurish siyosati va uning inqirozi. Farg‘ona fojialari
1985-yil aprelda KPSS MK plenumi jamiyatni chuqur isloh qilish yo‘lini e’lon qildi: demokratlashtirish va iqtisodiy islohot. Darslikka ko‘ra, birinchi bosqich (1985–1986) an’anaviy ma’muriy choralar bilan, ikkinchi bosqich (1987–1989) kompleks islohotlar bilan bog‘liq bo‘lib, oshkoralik va fikr xilma-xilligi kengaydi, ammo aniq dastur yo‘qligi va partiya rahbarlarining eski usullarda qolishi sababli islohotlar yakunlanmadi. 1989-yil may–iyunda Quvasoyda yoshlar o‘rtasidagi janjal mahalliy yoshlar va mesxeti turklari o‘rtasidagi to‘qnashuvga aylanib, Farg‘ona vodiysi va Toshkent viloyatiga tarqaldi. Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, 1989-yil 3–12-iyunda Farg‘ona viloyatida 103 kishi halok bo‘ldi, 1011 kishi jarohatlandi, 757 xonadon yondirildi yoki vayron bo‘ldi; darslik Qo‘qonda 7–8-iyundagi o‘q otish haqida ham yozadi, bu voqealardagi qurbonlar soni manbalarga ko‘ra farq qiladi. 1989-yil 21-oktyabrda Oliy Sovet o‘zbek tiliga davlat tili maqomini bergan qonunni qabul qildi; unda boshqa xalqlar tillarini rivojlantirish imkoniyati ham ko‘zda tutildi. 1990-yil iyunda Qirg‘iziston hududidagi O‘sh va O‘zgan atrofida qirg‘izlar va o‘zbeklar o‘rtasida mojaro bo‘ldi; darslik minglab odam halok bo‘lganini yozadi, ammo rasmiy va mustaqil manbalardagi sonlar turlicha.
Mahallada turli tillarda gaplashadigan qo‘shnilar yashaydi. Maktabdagi e’lon ikki tilda yozilgach, hamma uni tushundi. Bir o‘quvchi tarjimaga yordam berdi. Aniq tilda yozilgan e’lon odamlarni hurmat qilishni ham bildiradi.
Tarjimonlar va til o‘qituvchilari tillar o‘rtasida ko‘prik bo‘ladi, jamoat xizmatlari xodimlari yo‘riqnomalarni bir necha tilda tayyorlaydi, e’lon dizaynerlari tushunarli yozuvni tanlaydi.
«Eshikni yoping» kabi qisqa gapni biladigan ikki tilingizda yozing.
Jadval: «Bosqichi – mazmuni – oqibati» ustunlari bilan qayta qurishning ikki bosqichini to‘ldiring.