O‘zbekistonda paxta ishi va uning oqibatlari
1982-yil noyabrda Leonid Brejnev vafot etdi, 1982–1984-yillarda Yuriy Andropov, 1984–1985-yillarda Konstantin Chernenko rahbarlik qildi, 1985-yil 11-martda Mixail Gorbachyov KPSS Bosh kotibi etib saylandi. O‘zbekistonda Sharof Rashidov 1983-yil oktyabrda vafot etdi; 1983–1988-yillarda Inomjon Usmonxo‘jayev, 1988–1989-yillarda Rafiq Nishonov respublikaga rahbarlik qildi. 1983-yil aprelda SSSR Bosh prokurori huzurida Telman Gdlyan va Nikolay Ivanov boshchiligidagi tergovchilar guruhi tuzildi; 1984-yil 23-iyunda O‘zbekiston Kompartiyasi MKning plenumi paxta hisobotlaridagi qo‘shib yozish va poraxo‘rlik masalasini ko‘rib chiqdi. Darslikka ko‘ra, 1983–1987-yillarda Moskva, Leningrad va boshqa shaharlardan 1000 ga yaqin «desantchi» rahbarlik lavozimlariga yuborildi, 1985–1990-yillarda 40 000 kishi tergov qilindi va 5000 kishi jinoiy javobgarlikka tortildi, ularning ko‘pchiligi esa tergov izolyatorida uzoq saqlandi. Darslik bu ishni siyosiy kampaniya va «o‘zbeklar ishi» deb baholaydi, shu bilan birga qo‘shib yozish va poraxo‘rlik ittifoqning ko‘p joylarida bo‘lganini tan oladi; tergov usullari, ayblovlar to‘g‘riligi va ko‘lami haqida tarixchilar bahslashadi. Rashidovning nomi vafotidan keyin tanqid qilindi, keyingi yillarda ko‘pchilik hukmlar qayta ko‘rib chiqildi.
| Yillar | SSSR rahbari | O‘zbekiston rahbari |
|---|---|---|
| 1982–1984 | Andropov | 1983-yilgacha Rashidov; 1983–1988 Usmonxo‘jayev |
| 1984–1985 | Chernenko | Usmonxo‘jayev |
| 1985– | Gorbachyov | 1988–1989: Nishonov |
Sinfda kitob o‘qish tanlovi bo‘ldi va o‘quvchilar o‘qigan sahifalarini yozdi. O‘qituvchi ba’zi o‘quvchilardan o‘qiganlari haqida qisqa savol berib, hisobotlar haqiqatga mosligini tekshirdi. Aniq hisobot yozish va uni tekshirish ishonchni saqlaydi.
Auditorlar va buxgalterlar hisobotlarni hujjatlar bilan solishtiradi, sifat nazoratchilari tanlab tekshiradi, olimlar o‘lchov natijalarini aniq yozib boradi.
Bitta odatingizni (masalan, ichgan suv stakanlari) uch kun davomida rostgo‘ylik bilan yozib boring va aniq sanalgan va taxminiy raqamlarni ajratib belgilang.
Rolli munozara: guruh bir tomondan darslik nuqtai nazarini, ikkinchi tomondan tarixchilar bahsini gapirib beradi; ikkala tomon ham dalil keltiradi.